فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: سیب مهم‌ترین میوه مناطق معتدله و بومی آسیای مرکزی است. این میوه حاوی مقدار زیادی عناصر غذایی پتاسیم، سدیم، کلسیم، بور، فسفر و ویتامین‌های آ، ب و ث می‌باشد. تغذیه بهینه درختان میوه یکی از راهکارهای موثر برای دستیابی به حداکثر عملکرد میوه و افزایش کیفیت محصول است. اما استفاده طولانی مدت کودهای شیمیایی اثرات نامناسبی بر سلامت خاک، محیط زیست و انسان دارد. اخیرا، یکی از راه‌کارهای اساسی برای غلبه بر این مشکلات، کاربرد کودهای معدنی، آلی و زیستی به عنوان جایگزین کودهای شیمیایی است. کودهای زیستی تجاری شامل ترکیباتی مهمی مثل عصاره جلبک دریایی، ترکیبات هیومیکی و اسیدهای آمینه هستند. بر این اساس در پژوهش حاضر محلول‌پاشی سطوح مختلف برخی از کودهای زیستی (عصاره جلبک دریایی، اسید هیومیک و اسید آمینه) بر صفات کمی و کیفی و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی میوه سیب رقم رددلیشز طی فصل‌های بهار و تابستان ارزیابی شد.مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در باغ سیب دانشگاه زنجان و در سال 1402 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل کاربرد برگی عصاره جلبک‌دریایی (075/0 و 15/0 درصد)، اسیدآمینه (1/0 و 2/0 درصد)، اسیدهیومیک (03/0 درصد)، کود تجاری همارنگ (5/0 درصد)، کود شیمیایی ترکیبی نیتروژن، روی و بور (اوره 1%، کلات روی 3/0% و اسیدبوریک 1/0%) و محلول‌پاشی با آب مقطر (شاهد) بود. حدود 40 روز بعد از شکوفایی کامل گلها، محلول‌پاشی شروع و با فاصله 30 روز تا زمان رسیدن فیزیولوژیکی میوه‌ها سه بار تکرار شد. میوه‌ها بر اساس منحنی رشد میوه در مرحله رسیدن فیزیولوژیکی میوه (130 روز بعد از شکوفایی کامل گل‌ها) برداشت شدند 10 میوه از هر واحد آزمایشی به صورت تصادفی برداشت شد و سپس نمونه‌ها برای اندازه‌گیری صفات کمی و کیفی به آزمایشگاه انتقال داده شدند. صفات مورد ارزیابی شامل خصوصیات کمی میوه سیب (طول، قطر، وزن، حجم و ماده خشک میوه)، خصوصیات کیفی میوه سیب (سفتی، مواد جامد محلول و اسیدیته)، شاخص‌های بیوشیمیایی میوه سیب (ویتامین ث، پروتئین، فنول، فلاونوئید و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی) و آنتوسیانین پوست میوه بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم افزار SAS نسخه 3/9 انجام گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان داد که حداکثر اسید قابل تیتراسیون و ویتامین ث میوه (25/22 میلی‌گرم بر 100 گرم وزن تر) در درختان سیب تیمار شده با جلبک‌دریایی 075/0 حاصل شد. حداکثر میزان فنول کل (62/9 میلی‌گرم در 100 گرم وزن تر)، فلاونوئید (59/1 میلی‌گرم در 100 گرم وزن تر) و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی (17/70 درصد) در میوه‌های تیمار شده با هر دو سطح 1/0 و 2/0 درصد اسیدآمینه مشاهده شد. بیشترین طول (56/70 میلی‌متر)، قطر (16/71 میلی‌متر)، وزن (51/186 گرم) و سفتی بافت میوه (54/43 نیوتن) با کاربرد برگی اسید هیومیک حاصل شد. همچنین بیشترین محتوای آنتوسیانین پوست میوه (9/16 میکرومول بر گرم وزن تر) با کاربرد کود تجاری همارنگ حاصل شد؛ به طوریکه این کود بیشترین تاثیر را بر کیفیت رنگ میوه داشت. کاربرد کود شیمیایی ترکیبی بر شاخص-های کیفی میوه تاثیر منفی نشان داد، به طوریکه باعث کاهش کیفیت رنگ پوست‌ و سفتی بافت میوه شد.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج حاصل، کاربرد برگی کودهای زیستی و کود شیمیایی ترکیبی تاثیر معنی‌داری بر خصوصیات کمی، کیفی و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی میوه‌های سیب داشت. طبق نتایج، خصوصا عصاره جلبک دریایی (075/0 درصد)، اسید آمینه (1/0 درصد) و اسید هیومیک (03/0 درصد) تاثیر مثبتی بر خصوصیات کمی و کیفی و ارزش تغذیه‌ای میوه سیب رقم رد‌دلیشز داشتند. بر این اساس کاربرد کودهای زیستی فوق به صورت مجزا و ترکیبی جهت بهبود خواص کمی، کیفی و ارزش تغذیه‌ای میوه سیب رقم رددلیشز در شرایط آب و هوایی زنجان پیشنهاد می‌شود.