بررسی برخی ویژگیهای کمی و کیفی قارچ دکمهای (Agaricus bisporus) با استفاده از ترکیبات طبیعی
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، دانشیار، گروه مهندسی علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 استادیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران.
4 دانشیار، گروه مهندسی علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
doi
10.22069/jopp.2025.23098.3212چکیده
امروزه فناوری تهیه ترکیبات نانومواد، با مورفولوژیهای مختلف یکی پس از دیگری پدید آمده است. ترکیبات نانو دارای کاربردهای چند منظوره در کشاورزی بهدلیل خواص زیستسازگاری برجسته میباشند. محصور کردن ترکیبات در اندازه نانو نشان دهنده یک تکنیک مزیت برای افزایش فعالیت بیولوژیکی آنها است. بنابراین باعث افزایش اثر خاصیت ضدمیکروبی، مانعی طبیعی در سطح بیرونی موادغذایی برای جلوگیری از تبخیر آب و کنترل تبادل اکسیژن و دیاکسید کربن ناشی از تنفس محصول شده و خطری برای انسان و محیطزیست ایجاد نمینمایند. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر نانوکیتوزان و نانوهیدروکسی آپاتیت و همچنین اثرات ترکیبی آنها بر افزایش عمر ماندگاری قارچ دکمهای انجام شد. مواد و روشهادر این آزمایش اثر پوششهای نانوکیتوزان و نانوهیدروکسی آپاتیت و همچنین اثرات ترکیبی آنها بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار بر کیفیت نگهداری قارچ دکمهای ارزیابی شد. تیمارهای آزمایش شامل پوششدهی قارچ دکمهای با غلظتهای مختلف نانوکیتوزان (صفر، 1 درصد و 2 درصد) و نانوهیدروکسی آپاتیت (0، 40، 80 میلی گرم) بهمدت 28 روز بود. قارچها به روش غوطهوری طبق تیمار مورد نظر داخل هر کدام از محلولهای پوششدهی بهمدت پنج دقیقه قرار گرفتند. بعد از اعمال تیمار قارچها از محلول خارج شدند و بهمدت 15 الی 30 دقیقه روی سبد مشبک (در دمای آزمایشگاه) قرار گرفتند تا مقدار اضافه ماده پوششدهنده چکه کند. سپس قارچها به صورت انفرادی توزین شده و تعداد شش عدد در سه تکرار درون ظروف پلاستیکی بستهبندی یک بار مصرف دارای درب سوراخدار منتقل شدند. سپس به یخچال با دمای چهار درجه سلسیوس منتقل گردیدند. نمونه شاهد بهمدت 5 دقیقه داخل آب مقطر غوطهور شد. بعد از پوششدهی ویژگی صفات، درصد کاهش وزن، سفتی بافت، باز شدن کلاهک، تغییرات قطر کلاهک، پوسیدگی، چروکیدگی، pH، بازجذب آب، پارامترهای شاخص رنگ و ارزیابی حسی قارچها طی 28 روز نگهداری یادداشت برداری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافتههابراساس نتایج در پوشش نانوکیتوزان یک درصد حاوی نانوهیدروکسی آپاتیت 40 میلیگرم کمترین میزان درصد کاهش وزن، باز شدن کلاهک، تغییرات قطر کلاهک، پوسیدگی، چروکیدگی، پارامترهای a* (قرمزی)، ) b*زردی) و ΔE* شاخص رنگ و پارامتر لزجی در ارزیابی حسی و نیز بیشترین میزان پارامتر L* (روشنایی) شاخص رنگ و پارامترهای طعم، رنگ، بو، سفتی و بازارپسندی ارزیابی حسی در طی 28 روز ذخیرهسازی نسبت به شاهد حاصل شد. در تیمار کنترل (بدون پوشش) بیشترین میزان درصد کاهش وزن، باز شدن کلاهک، تغییرات قطر کلاهک، پوسیدگی، چروکیدگی، پارامترهای a*، b* و ΔE* شاخص رنگ و لزجی در ارزیابی حسی و کمترین میزان سفتی بافت، بازجذب آب، پارامتر L* شاخص رنگ، پارامترهای طعم، رنگ، بو، سفتی و بازارپسندی شاخص ارزیابی حسی در طی 28 روز ذخیرهسازی حاصل شد. نتیجهگیریدر نهایت با توجه به یافتههای این مطالعه میتوان چنین اظهار نمود که پوششدهی ترکیبی نانوکیتوزان یک درصد حاوی نانوهیدروکسی آپاتیت 40 میلیگرم میتواند ماندگاری پسازبرداشت قارچ دکمهای را تا 28 روز بهبود ببخشد که تا روز 14 قابلیت بازارپسندی را دارد.
