تحلیل آکوستیکی و بررسی تأثیر مخلوط سوخت دیزل-بیواتانول بر سطح سر و صدای اکتاو باند 3/1 در یک موتور دیزل چهارزمانه
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه علوم و مهندسی کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول-مدیرگروه مکانیک
4 گروه مهندسی مکانیک ماشین های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
5 گروه مهندسی فنی کشاورزی، دانشکده ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/ijbse.2026.403326.665621چکیده
صدای ناشی از موتورهای دیزل یکی از مهمترین عوامل فیزیکی زیان آور است و مشکلات زیادی را برای راننده و محیط کار ایجاد مینماید. این پژوهش به تحلیل تأثیر مخلوط سوخت دیزل-بیواتانول و سرعت دورانی بر تراز فشار صوتی موتور دیزل شش سیلندر در موقعیت اطرافیان میپردازد. آزمایشها مطابق استانداردهای بینالمللی در محیطی کنترلشده انجام شد. سیگنالهای صوتی با استفاده از صداسنج ثبت و در محدوده ۲۰ تا Hz ۲۰۰۰۰ در قالب اکتاو باندهای 3/1 تحلیل شد. نتایج نشان داد، قله غالب صوتی در باند مرکز Hz ۸۰ منطبق بر بسامد احتراق موتور (Hz ۸۵ در rpm ۱۷۰۰) است. تأثیر سرعت دورانی موتور بر تراز فشار صوتی بهمراتب قویتر از اثر ترکیب سوخت بود؛ بهطوری که افزایش سرعت، موجب افزایش ۲ تا ۱۰ دسیبلی در اغلب بسامدها شد، درحالیکه تغییر ترکیب سوخت (افزودن بیواتانول) تأثیر کمتری (کمتر از ۵ دسیبل) داشت. تغییرات بسامدی عمدتاً ناشی از پدیده احتراق، عملکرد سوپاپها و برخورد قطعات مکانیکی بود. اگرچه افزودن بیواتانول تأثیر کمی بر سطح کلی صدا دارد، اما تحلیل بسامدی دقیق، تغییرات در پروفیل آکوستیک موتور را نشان میدهد. نتایج تجزیهی واریانس تراز صدای کلی با مقیاس وزنی A در موقعیت اطرافیان نیز نشان داد اثرات اصلی ترکیب سوخت و سرعت موتور و اثر متقابل متغیرهای سرعت موتور × ترکیبهای مختلف سوخت بر تراز صدای کلی با مقیاس وزنی A در موقعیت اطرافیان در سطح 1 درصد معنیدار است و متغیر سرعت موتور بیشترین اثر را بر آن داشته است.