فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استان گیلان با برخورداری از اراضی گسترده شالیزاری، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه کشت دوم و افزایش بهره‌وری زمین دارد. تریتیکاله به‌عنوان گیاهی علوفه‌ای با تحمل بالا به سرما، خشکی، شوری و خاک‌های فقیر و کم بازده، گزینه مناسبی برای کشت پاییزه پس از برداشت برنج است، اما نبود روش‌های فنی کارآمد برای کاشت آن در شالیزارها از چالش‌های اصلی محسوب می‌شود. این پژوهش پنج روش کاشت تریتیکاله را بر اساس نه معیار فنی، عملیاتی و اقتصادی شامل عمق مناسب کاشت، یکنواختی پخش بذر، مدیریت آب و زهکشی، قابلیت کاربری در انواع قطعات، عوامل انسانی و سهولت انجام کار، ظرفیت مزرعه‌ای مؤثر، تعداد نیروی کار، مصرف انرژی و هزینه‌های عملیاتی مورد ارزیابی قرار داده است. وزن‌دهی معیارها و اولویت‌بندی روش‌ها با تحلیل سلسله‌مراتبی و نرم افزار EXPERT CHOICE11 انجام شد و داده‌ها از ۳۰ متخصص و کشاورز پیشرو جمع‌آوری گردید. نتایج نشان داد که معیار مدیریت آب و زهکشی با وزن 241/0 دارای بیشترین ارجحیت در بین معیارها است. در بین روش‌های کاشت تریتیکاله (گزینه‌ها)، بذرپاشی با کودپاش سانتریفیوژ + فاروئر با وزن نهایی 337/0 از حداکثر امتیاز برخوردار شد و به‌عنوان مناسب‌ترین روش کاشت معرفی گردید. بذرپاشی با کودپاش + دیسک در رتبه دوم قرار گرفت و روش‌های کاملاً دستی، به‌ویژه بذرکاری با دست با وزن 083/0 کمترین اولویت را دارا شدند. نرخ ناسازگاری در روش به کار رفته کمتر از 1/0 بود که نشان‌دهنده اعتبار نتایج است. از یافته‌های این تحقیق می‌تواند برای تصمیم‌گیری کشاورزان در توسعه کشت تریتیکاله بعد از برنج استفاده کرد.