بررسی چند‌جانبه فنی-اقتصادی-زیست‌محیطی و ارزیابی چرخه حیات تولید بیودیزل از جاتروفا برای خودروهای حمل‌ونقل سبک در ایران

نویسندگان

1 گروه ماشینهای کشاورزی دانشکده مهندسی و فناوری دانشگاه تهران کرج ایران

2 گروه ماشینهای کشاورزی دانشکده مهندسی و فناوری دانشگاه تهران کرج-ایران

3 گروه ماشینهای کشاورزی دانشکده مهندسی و فناوری دانشگاه تهران کرج ایران

doi
10.22059/ijbse.2026.409063.665635
چکیده

این مطالعه با هدف ارزیابی جامع پتانسیل تولید و مصرف سوخت بیودیزل استخراج‌شده از گیاه جاتروفا در بخش حمل‌ونقل سبک ایران انجام شد. برای نیل به این هدف، یک چارچوب چندمعیاره یکپارچه توسعه داده شد که ابعاد فنی، اقتصادی، زیست‌محیطی (آلاینده‌های مستقیم) و ارزیابی چرخه حیات کامل را پوشش می‌دهد. مدل‌سازی فنی فرآیند تولید سوخت در نرم‌افزار Aspen HYSYS، تحلیل اقتصادی با روش TRR و شبیه‌سازی مونت‌کارلو، و ارزیابی چرخه حیات با روش IMPACT 2002+  در نرم‌افزار SimaPro انجام پذیرفت. شاخص‌ترین یافته‌ها نشان داد که اگرچه خودروی بیودیزلی جاتروفا از لحاظ زیست‌محیطی دارای مزیت نسبی است با پتانسیل گرمایش جهانی 69/32 گرم معادل CO₂، اما با دو چالش عمده مواجه می‌باشد. نخست، هزینه اقتصادی بالا به‌صورت هزینه تمام‌شده 88/0 دلار بر هر کیلومتر پیمایش (۵۰ درصد بیشتر از بنزینی) و هزینه تولید ۱ دلار بر لیتر سوخت بیودیزل است. دوم، انتشار قابل توجه اکسیدهای نیتروژن به میزان 721/0 گرم بر هر کیلومتر پیمایش خودرو یک نگرانی برای کیفیت هواست. همچنین، مصرف قابل توجه زمین (۱۵.۱۴ مترمربع بر کیلومتر) به عنوان یک چالش کلیدی در چرخه حیات شناسایی شد. در نتیجه، این فناوری در شرایط فعلی ایران به‌عنوان یک جایگزین فراگیر رقابت‌پذیر نیست، اما می‌تواند با سیاست‌گذاری هوشمند و تمرکز بر کاربردهای مکمل و خاص (مانند ناوگان حمل‌ و نقل عمومی ثابت یا ماشین‌های کشاورزی در مناطق دور افتاده)، سهمی در تنوع‌بخشی به سبد انرژی و کاهش انتشار خالص کربن کشور ایفا کند.