بررسی شاخص یکپارچگی تجارت منطقه‌ای برای ایران: نظریه گراف

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استادیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 استادیار گروه کامپیوتر دانشکده علوم ریاضی و کامپیوتر دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.48308/jem.2022.227124.1753
چکیده

در مطالعه حاضر، به بررسی یکپارچگی تجاری و نقش ایران در دو موافقت‌نامه تجاری اکو و D8 پرداخته شده ‌است. بدین منظور، با استفاده از داده‌های 150 کشور طی سال‌های 2019-1980 و به‌کارگیری رهیافت شبکه‌های پیچیده، شاخص یکپارچگی تجارت منطقه‌ای و شاخص‌های مرکزیت برای دو موافقت‌نامه تجاری اکو و D8 محاسبه و بررسی شد. نتایج حاصل از شاخص یکپارچگی تجارت منطقه‌ای نشان داد که تجارت کشورهای عضو موافقت‌نامه تجاری اکو و D8 با یکدیگر نسبت به تجارت اعضا با کشورهای خارج از موافقت‌نامه‌ بسیار پایین است. نتایج حاصل از شاخص یکپارچگی تجارت ایران در دو موافقت‌نامه تجاری اکو و D8 بیانگر پایین بودن تجارت ایران با کشورهای عضو موافقت‌نامه در مقایسه با کشورهای خارج از موافقت‌نامه است. بنابراین موافقت‌نامه‌های تجاری اکو و D8 در افزایش تجارت کشور با سایر اعضای موافقت‌نامه نقش چندانی نداشته است. شاخص مرکزیت قدرت نشان می‌دهد سهم تجارت دو جانبه کشور با اعضای موافقت‌نامه تجاری اکو و D8 طی سال‌های مورد مطالعه کاهش یافته و شاخص مرکزیت بردار ویژه برای اعضای موافقت‌نامه تجاری اکو و D8  در سال‌های 1980، 1990 و 2000 نسبتاً پایین و در سال‌های 2010 و 2019 بهبود یافته است. شاخص تراکم برای دو موافقت‌نامه تجاری اکو و D8 نشان می‌‌دهد که روابط تجاری بین کشورهای عضو این دو موافقت‌نامه از انسجام و یکپارچگی بالایی برخوردار نیست.