فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آلودگی‌های انگلی نماتودها در شیردان گوسفند دارای اهمیت اقتصادی در سراسر جهان و ایران است. هدف از این مطالعه بررسی تغییرات آسیب‌شناسی بافت شیردان در گوسفندان با آلودگی طبیعی به مراحل نوزادی و بالغ نماتودها بود. به این منظور تعداد 240 عدد شیردان گوسفندان کشتار شده در کشتارگاه صنعتی استان ایلام (1397-1398) جهت بررسی هر گونه ضایعه بافتی ماکروسکوپی به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده جمع‌آوری شدند. نماتودها از مخاط شیردان جدا گردیدند و بر اساس مشخصات ریخت‌شناسی شناسایی شدند. از هر شیردان قطعه‌ای به ابعاد 1×2×2 سانتی‌متر مکعب برای مطالعه ریزبینی و ضایعات بافتی تهیه شد و در فرمالین 10% ثابت گردید. پس از تهیه مقاطع بافتی به ضخامت 6 میکرون بوسیله میکروتوم به روش هماتوکسیلین-ائوزین رنگ‌آمیزی و با میکروسکوپ نوری ارزیابی آسیب‌شناسی شدند. تعداد 160 شیردان (7/66%) آلوده به گونه‌های Marshallagia marshalli (65/43%)، Marshallagia occidentalis  (5/2%)، Ostertagia circumcincta (5/15%)، Haemonchus contortus (04/0%) و Parabronema skrjabini (5%) بودند. در مطالعه آسیب‌شناسی مخاط شیردان، با از بین رفتن سلول‌های پاریتال و جایگزین شدن آن‌ها توسط سلول‌های موکوسی؛ دچار هیپرپلازی و طویل شدن غدد و نیز افزایش ضخامت مخاط شده بود. نفوذ تعداد قابل توجهی از سلول‌های التهابی با غلبه سلول‌های تک‌هسته‌ای به همراه ائوزینوفیل‌ها در بافت همبند پارین مخاط و اطراف غدد حاوی مقاطعی از نوزاد نماتودها بیانگر بروز گاستریت هیپرتروفیک مزمن بود. با توجه به یافته‌های آسیب‌شناسی آلودگی کرمی بافت شیردان با نماتودها در گوسفندان منطقه، مطالعات تکمیلی به منظور شناسایی و کاهش ضایعات شیردانی و خسارات اقتصادی توصیه می‌گردد.