طراحی مدل عوامل موثر بر زیست پذیری کلان شهرهای ایران با روش متاترکیب

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار ‌گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/mr.2021.452
چکیده

ضرورت  و لزوم  توجه ­به ­زیست‌پذیری ­کلان‌شهرها ­در ­دهه‌های ­اخیر ­جای ­خود ­را ­در ­ادبیات ­علمی ­کشور ­باز ­کرده ­و ­تلاش‌های ­بسیاری ­در ­عرصه‌های پژوهشی در قالب ­رساله، ­پایان‌نامه، ­مقالات ­پژوهشی ­و ­همایشی ­انجام ­شده ­است. ­این ­پژوهش ­نیز ­با ­در ­نظر ­گرفتن ­مطالعات با ­هدف ­طراحی ­مدل ­عوامل مؤثر بر زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری کلان‌‌‌‌‌‌‌شهرهای ایران با استفاده ­از ­روش ­متاترکیب ­به ­این ­موضوع ­پرداخته ­است ­که ­از‌لحاظ ­هدف‌‌‌‌‌‌‌گذاری ­کاربردی‌‌‌‌‌‌‌ و ­از‌لحاظ ­ماهیت اطلاعات و شیوه تحلیل آنها کیفی است و در زمره ­پژوهش‌‌‌‌‌‌‌های ­اسنادی ­و ­درنهایت ­برمبنای ­روش ­تحقیقات ­تحلیلی ­ـ ­توصیفی ­است. جامعه ­آماری ­پژوهش، همه ­پژوهش‌های داخلی صورت گرفته طی سال‌های 1398-1393 در ­مقیاس ­‌‌‌‌‌‌‌زیست‌‌‌‌‌‌‌پذیری ­کلان‌‌‌‌‌‌‌شهرهای ­کشور ­است ­که ­در بانک اطلاعات نشریات کشور (Magiran) یا پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی ­(SID) ­نمایه ­شده ­است. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند 26 پژوهش مرتبط انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. ­براساس یافته‌های به‌دست آمده، مدل مفهومی استراخ شده، شامل پنج مقوله (اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، زیست محیطی و مدیریت شهری)، 13 مفهوم، 44 کد (شاخص) است. ­همچنین ­از ­بین ­13 ­مفهوم ­بررسی ­شده، ­مفاهیم ­اشتغال ­و ­درآمد ­(17)، دسترسی به امکانات و  زیرساخت‌ها (16)، آلودگی ­(16) ­و ­مسکن ­عادلانه و استطاعت‌‌‌‌‌‌‌پذیر ­(14) ­بیشترین ­فراوانی ­و ­تکرار ­را ­دارد که نشان‌دهنده اهمیت و اولویت این مفاهیم است و باید ­مدیران ­و ­تصمیم‌‌‌‌‌‌‌گیران ­حوزه ­شهری، ­توجه ویژه‌ای ­به ­آنها ­داشته ­باشند ­و ­همواره ­این ­موارد ­در ­چارچوب ­برنامه‌‌‌‌‌‌‌ها ­و ­سیاست‌‌‌‌‌‌‌های ­برنامه‌‌‌‌‌ریزی شهری قرار گیرد.