فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرهنگ دانشگاهی در هر جامعه‌ای بازتابی از نظام معرفتی، اخلاقی و غایتمند آن جامعه است. در ایران اسلامی، دانشگاه افزون بر کارکرد آموزشی و پژوهشی، واجد رسالتی تمدنی و هویتی نیز هست. با این حال، تحولات چند دهه اخیر نشان می‌دهد که میان سه ساحت بنیادین علم، اخلاق و حکمت در فضای دانشگاهی نوعی گسست و ناهم‌ترازی پدید آمده است؛ گسستی که در قالب غلبه شاخص‌های کمّی، تضعیف اخلاق حرفه‌ای و کمرنگ‌شدن جهت‌گیری حکمی نمود یافته است. هدف این پژوهش ارائه مدلی لایه‌مند برای تبیین و بازسازی فرهنگ دانشگاهی ایران اسلامی بر پایه تعامل نظام‌مند علم، اخلاق و حکمت است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی–تحلیلی و بر اساس تحلیل اسناد نظری، مطالعات پیشین و سیاست‌های آموزشی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فرهنگ دانشگاهی اسلامی را می‌توان در قالب مدلی سه‌لایه‌ای سامان داد که در آن، «علم» به‌عنوان لایه اجرایی، «اخلاق» به‌عنوان لایه تنظیم‌کننده و «حکمت» به‌عنوان لایه هدایت‌گر عمل می‌کند. همچنین شش دسته چالش شامل چالش‌های معرفت‌شناختی، اخلاقی، ساختاری، گفتمانی، انگیزشی و نهادی در مسیر تحقق این الگو شناسایی شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بازسازی فرهنگ دانشگاهی مستلزم اصلاح نظام ارزیابی علمی، نهادینه‌سازی اخلاق حرفه‌ای و تدوین سیاست‌های حکمت‌محور در سطح کلان است.