فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دیپلماسی نهضتی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از آغازین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی نقش مهمی در شکل­گیری روابط خارجی و بین­المللی کشور ایفا نموده است. چنین نقشی در بستر قانون اساسی به­تدریج منجر به تشکیل ساختارهای حاکمیتی چون نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گردید که مأموریت اصلی و اساسی آن پُشتیبانی‌ و حمایت از نهضت­های آزادی­بخش و دولت­های حامی مقاومت در سراسر جهان است؛ که این مهم در تعامل و همکاری با سایر ساختارهای رسمی و قانونی نظام تعیّن پیدا می­کند. با این وجود به ­نظر می­رسد این موضوع پس از چهار دهه از تشکیل نظام جمهوری اسلامی و در آغازین سال­های گام دوم انقلاب آنچنان که باید­و­شاید مورد ساخت پژوهشی و پرداخت علمی قرار نگرفته و از طرفی نقشۀ راه آن با توجه به مسائل و مشکلات پیش ­رو طراحی و تدوین نشده است. هدف اصلی این مقاله، بررسی و تحلیل همین موضوع است که تلاش می­کند ضمن تبیین چهارچوب مفهومی و نظری مقاومت و جایگاه محکم آن در قانون اساسی، نسبت دیپلماسی نهضتی و سیاست خارجی را مورد ­واکاوی قرار داده و در نهایت مسائل پیش روی کاربست دیپلماسی نهضتی در عرصۀ سیاست خارجی را در چهارچوب نقشۀ راه پیشنهادی مورد ­ارزیابی قرار دهد. روش پژوهش به­لحاظ نوع تحقیق، توصیفی ـ تبیینی و به­لحاظ روش‌شناسی تحقیق بر مبنای نوع داده­ها، روش کیفی است. روش گردآوری داده‌ها نیز کتابخانه‌ای، اینترنتی، اسنادی و مطالعات میدانی بوده و روش تجزیه­و­تحلیل اطلاعات نیز تحلیل محتوا و روایی می‌باشد. نتیجۀ نهایی تحقیق این است که دیپلماسی نهضتی در راستای نظام ارزشی و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران به­دنبال تشکیل محور مقاومت در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی از طریق بومی­سازی مقاومت بوده و این مهم در یک نقشۀ راه پیشنهادی شش­مرحله‌ای یعنی گفتمان‌سازی، شبکه‌سازی، جریان‌سازی، جنبش‌سازی، نظام‌سازی و در نهایت تمدن‌سازی مدیریت و اجرا می‌گردد. البته تحقق نقشۀ راه مستلزم توجه به مسائل و چالش‌های پیش روی دیپلماسی نهضتی است که در بخش پایانی مقاله مورد­ بررسی و تحلیل قرار خواهد گرفت.