نقش مؤلفه های قدرت ملی در تحقق متعالی حکمرانی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دافوس آجا و پژوهشگر جنگ آینده، تهران، ایران

2 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری امنیت ملی داعا و پژوهشگر دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

doi
چکیده

امنیت ملی بدون توجه به تهدید و قدرت ملی معنی ندارد و از طرفی قدرت ملی هم درهم­آمیختگی زیادی با تهدید و امنیت ملی دارد. مفاهیم «تهدید ـ امنیت و قدرت ملی» پایه­های مهم و لازم و ملزوم برای حکمرانی امنیت ملی هستند. تهدید و امنیت مفاهیمی ابهام­آمیز و انتزاعی هستند که درهم­تنیدگی عمیقی با هم دارند، به ­همین دلیل برداشت ثابت و تعریف یکسانی برای این مفاهیم وجود ندارد، قدرت ملی مفهومی تعریف شده و مشخص است که شامل ُبعد، مؤلفه، شاخص و یکسری عواملِ ثابت و متغیر می­باشد. هدف اصلی پژوهش اولویت­بندی و تعیین نقش مؤلفه­های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نظامی برای تحقق حکمرانی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است. این پژوهش کاربردی و به­روش زمینه­ای ـ موردی انجام گردیده و با استفاده از نرم­افزار SPSS تجزیه­و­تحلیل شده است، روش جمع­آوری اطلاعات میدانی و کتابخانه‌ای بوده و جامعۀ نمونه 73 نفر می­باشد. ترتیب اولویت حلقه­های امنیتی: نظامی ـ سیاسی ـ فرهنگی و اقتصادی است، اما حلقه­های تهدیداتی: اقتصادی ـ فرهنگی ـ سیاسی و نظامی است، بنابراین حلقه­های امنیتی و تهدیداتی عکس هم هستند. ایران هر سه طیف تهدید: منفی ـ صفر و مثبت را دارد. مؤلفه­های قدرت ملی داری 6 عامل اقتصادی، 8 عامل سیاسی، 11 عامل نظامی و 5 عامل فرهنگی است. تعداد 5 عامل دارای دو نقش هستند، در­مجموع مؤلفه­های قدرت ملی دارای 30 عامل و 35 نقش: «22 نقش قوت، 4 نقش ضعف، 3 نقش فرصت و 6 نقش تهدید» می­باشند. طبق نقش­های بالا، جمهوری اسلامی ایران در موقعیت راهبردی «تهاجمی» قرار دارد، بر اساس نظریۀ «موازنۀ تهدید» حکمرانی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران باید از دکترین «تدافعیِ تهدید محور و کُنشی» به دکترین «تهاجمیِ امنیت ­محور و فراکُنشی» که بر گرفته از نظریۀ «موازنۀ قوا» است تبدیل گردد.