نقش مؤلفه های قدرت ملی در تحقق متعالی حکمرانی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دافوس آجا و پژوهشگر جنگ آینده، تهران، ایران
2 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری امنیت ملی داعا و پژوهشگر دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران
doi
چکیده
امنیت ملی بدون توجه به تهدید و قدرت ملی معنی ندارد و از طرفی قدرت ملی هم درهمآمیختگی زیادی با تهدید و امنیت ملی دارد. مفاهیم «تهدید ـ امنیت و قدرت ملی» پایههای مهم و لازم و ملزوم برای حکمرانی امنیت ملی هستند. تهدید و امنیت مفاهیمی ابهامآمیز و انتزاعی هستند که درهمتنیدگی عمیقی با هم دارند، به همین دلیل برداشت ثابت و تعریف یکسانی برای این مفاهیم وجود ندارد، قدرت ملی مفهومی تعریف شده و مشخص است که شامل ُبعد، مؤلفه، شاخص و یکسری عواملِ ثابت و متغیر میباشد. هدف اصلی پژوهش اولویتبندی و تعیین نقش مؤلفههای اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نظامی برای تحقق حکمرانی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است. این پژوهش کاربردی و بهروش زمینهای ـ موردی انجام گردیده و با استفاده از نرمافزار SPSS تجزیهوتحلیل شده است، روش جمعآوری اطلاعات میدانی و کتابخانهای بوده و جامعۀ نمونه 73 نفر میباشد. ترتیب اولویت حلقههای امنیتی: نظامی ـ سیاسی ـ فرهنگی و اقتصادی است، اما حلقههای تهدیداتی: اقتصادی ـ فرهنگی ـ سیاسی و نظامی است، بنابراین حلقههای امنیتی و تهدیداتی عکس هم هستند. ایران هر سه طیف تهدید: منفی ـ صفر و مثبت را دارد. مؤلفههای قدرت ملی داری 6 عامل اقتصادی، 8 عامل سیاسی، 11 عامل نظامی و 5 عامل فرهنگی است. تعداد 5 عامل دارای دو نقش هستند، درمجموع مؤلفههای قدرت ملی دارای 30 عامل و 35 نقش: «22 نقش قوت، 4 نقش ضعف، 3 نقش فرصت و 6 نقش تهدید» میباشند. طبق نقشهای بالا، جمهوری اسلامی ایران در موقعیت راهبردی «تهاجمی» قرار دارد، بر اساس نظریۀ «موازنۀ تهدید» حکمرانی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران باید از دکترین «تدافعیِ تهدید محور و کُنشی» به دکترین «تهاجمیِ امنیت محور و فراکُنشی» که بر گرفته از نظریۀ «موازنۀ قوا» است تبدیل گردد.