امتداد انسانشناسی صدرایی در تحول علوم انسانی با تأکید بر «آزادی متعالی»
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری فلسفه (گرایش حکمت متعالیه)، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22034/qabasat.2026.735037چکیده
مسئله این پژوهش امتداد و کاربست «انسانشناسی صدرایی» در تحول علوم انسانی با تأکید بر «آزادی متعالی صدرایی» است. آزادی در نظام فکری و هندسه معرفتی صدرالمتألهین مبتنی بر مبانی فلسفی وی است. در این مقاله با توجه به حکمت متعالیه و انسانشناسی ملاصدرا به تنقیح مؤلفههای آزادی از منظر وی پرداخته شده و آزادی حاصل از مبانی او «آزادی متعالی» نامیده شده است. آزادی متعالی یعنی «تقرّب به حقیقت نامتناهی» و «فراروی در تعالی» که در بستر معرفت نفس حاصل میآید و ملازم است با انشراح وجودی، توسعه وجودی و گشودگی ظرفیت هویت انسانی و در مقابل رهایی نفسانی قرار دارد که درواقع اسارت و شقاوت است. از آنجا که علوم انسانی موجود متأثر از مبانی خاص خودند، این مقاله به امتداد و کاربست مؤلفههای انسانشناسی صدرایی با تأکید بر آزادی متعالی صدرایی برای تحول و تعالی علوم انسانی پرداخته و اصولی را برای تحول و تبدیل علوم انسانی موجود به علوم انسانی مطلوب ارائه داده است، مانند: «علوم انسانی توحیدی»، «علوم انسانی همراستا با فطرت»، «علوم انسانی اخلاقمدار»، «علوم انسانی کرامتمدار»، «فلسفه شریعت و علوم انسانی شریعتمدار»، «نفی علوم انسانی سکولار» و «نظرداشت انسان کامل».