ارزیابی جهتگیریهای پژوهشی و شناسایی شکافهای تحقیقاتی و موضوعات نوپدید در همایشهای ملی زعفران ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی و عضو گروه پژوهشی گیاه و تنشهای محیطی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
2 استادیار، موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران؛ محقق میهمان، پژوهشکده زعفران ، دانشگاه تربت حیدریه. تربت حیدریه، ایران.
3 استادیار، گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22077/jsr.2025.9315.1273چکیده
بررسی جهت گیری های تحقیقاتی زعفران از حیث شناخت موضوعات جدید پژوهشی، آگاهی از شکاف های تحقیقاتی و ارایة مسیر برای پژوهش های آتی دارای اهمیت است. در این تحقیق، روند پژوهش ها طی هفت دوره برگزاری همایش ملی زعفران (از سال 1367 تا سال 1403) مورد بررسی قرار گرفت. موضوعات پژوهشی به 8 محور اصلی، 17 شاخه و 98 گروه فرعی تقسیم بندی شد. بر اساس نتایج حاصل از هشت محور تحقیقاتی اصلی، از 601 مقاله ارایه شده در همایش های ملی زعفران، تعداد 236 مقاله (39.3 درصد) به موضوع تولید و به زراعی، 90 مقاله (14.9 درصد) به مصارف و کاربردهای زعفران، 77 مقاله (12.8 درصد) به مسایل برداشت و پس از برداشت، 73 مقاله (12.1 درصد) به مسایل اقتصادی، 55 مقاله (9.1 درصد) به ژنتیک، بهنژادی و بیوتکنولوژی، 24 مقاله (4.0 درصد) به آفات و بیماری ها، 19 مقاله (3.2 درصد) به مکانیزاسیون و 27 مقاله (4.5 درصد) به سایر موضوعات تعلق داشتند. در تمامی این محورهای تحقیقاتی بیشترین تعداد مقاله در همایش هفتم منتشر شده است. در خصوص مدیریت تغذیهای زعفران در کل همایشهای ملی تعداد 104 مقاله (17.3 درصد کل مقالات) بهصورت مستقل یا تلفیقی با سایر موضوعات انتشار یافته است. فناوری های نوین از همایش پنجم تا هفتم مورد توجه خاص محققان قرار گرفته است. موضوعاتی مانند تغییر اقلیم، تولید ارگانیک، مدیریت آبیاری، شناسایی و مدیریت بیماری ها، کاربردهای پزشکی، زیست فناوری و به نژادی و نیز ترکیبات زعفران در آخرین دوره برگزاری همایش بیشتر مورد توجه محقان قرار گرفته اند. برخی موضوعات زراعی مانند بستر کاشت بنه، تکثیر و تولید بنه بذری، شرایط ذخیره سازی بنه و خصوصیات فیزیکی خاک، کمتر مورد توجه محققان قرار گرفته اند.