طراحی مدل تعامل بهینه صداوسیما با نظام خط‌مشی‌گذاری تقنینی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت رسانه، دانشکده پردیس بین‌المللی ارس، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)

2 دانشیار دانشکده مدیریت دانشگاه تهران

3 دانشیار دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران

doi
10.22034/mr.2021.435
چکیده

این پژوهش با هدف طراحی مدل تعامل بهینه صداوسیما با نظام خط‌‌مشی‌گذاری تقنینی کشور انجام شده است. مبانی فلسفی پژوهش حاضر ریشه در تفسیرگرایی و راهبرد پژوهش مبتنی‌بر نظریه داده‌بنیاد و به شیوه تک‌مقطعی است. مشارکت‌کنندگان مشتمل بر خبرگان حوزه رسانه و قانونگذاری شامل اساتید دانشگاهی در رشته مدیریت رسانه، اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس، مرکز پژوهش‌های مجلس و مدیران ارشد سازمان صداو‌سیما در محدوده شهر تهران بود. با استفاده از نمونه‌گیری قضاوتی هدفمند و نظری از 10 نفر مصاحبه به عمل آمد و داده‌های حاصل از طریق نظریه داده‌بنیاد تحلیل شد. از 186 گزاره معنادار، 212 کد استخراج شد که با حذف موارد تکراری 168 خرده‌مقوله و 35 مقوله‌محوری استخراج شده است. مهمترین شرایط علّی مؤثر بر تعامل بهینه شامل پویایی محیطی، نبود قانون و چارچوب مشخص، جهت‌گیری‌های سیاسی، ضعف ساختارها و فرایندها و غلبه منافع شخصی / حزبی بر منافع ملی مشخص شد. مهمترین عوامل زمینه‌ای شناسایی شده نقش‌آفرینی صداوسیما در کنار قوای سه‌گانه، نقش‌آفرینی اثربخش مجلس شورای اسلامی و حاکمیت سلایق بر ضوابط مدیریتی بود. همچنین چهار عامل مسائل بودجه‌ای، مداخله دستگاه‌های نظارتی و قوای سه‌گانه، اسناد بالادستی کشور و مطالبات عمومی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر احصا شد. مهمترین راهبرد‌های تعامل بهینه، شناسایی فرصت‌های بهبود تعامل، ترسیم و ارتقای جایگاه مجلس از طریق رسانه، حفظ استقلال عملکردی صداوسیما، تغییر رویکرد منفعل صداوسیما و ایفای نقش تحلیلگر و مشاور برای مجلس، طراحی سازوکار‌های نظارتی و سازماندهی برای صداوسیما، فضاسازی برای تعامل سازنده، برنامه‌ریزی آموزشی همزمان در مجلس و صداوسیما، تدوین قانونی جامع و مانع، ایجاد قابلیت حسگری توسط صداوسیما، مشارکت رسانه و مجلس در تشکیل کارگروه‌ها، اتاق‌های فکر، فراکسیون‌ها و کمیته‌های مشترک، برنامه‌ریزی منظم و ادواری صداوسیما برای مطالبه‌گری و نظارت و کمک صداوسیما به تصمیم‌سازی مجلس بود. مهمترین پیامدهای تعامل بهینه نیز رشد سرمایه اجتماعی، کمرنگ شدن تلقی جانبدارانه صداوسیما در جامعه، نیل به اولویت‌های نظام جمهوری اسلامی، افزایش همگرایی صداوسیما و مجلس و بهبود عملکرد مجلس و صداوسیما بود.