فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گریچه از محله‌های بسیار قدیمی کاشان است که با گذر زمان و تخریب بسیاری از ابنیۀ آن، هنوز هم ارزش تاریخی و فرهنگی فراوانی دارد. مجموعۀ تاریخی- فرهنگی محمد صالح بیگ (مسجد، مدرسه، کتابخانه، آّ‌ب‌انبار، گذر و...) مربوط به عصرقبل از صفویه، از بناهای مهم و متاسفانه ویران‌شدۀ این محلّه است که حتی قبل از تأسیس مدرسۀ سلطانی و آقابزرگ دایر بوده و هنوز هم از پایگاه‌های فعّال علمی و فرهنگی است که متأسفانه در دورۀ پهلوی، با احداث خیابان فاضل نراقی از بین رفته و به آثار فرهنگی دیگری بدل شده است. در این پژوهش سعی شده؛ ضمن معرفی این محله، ویژِگی‌های تاریخی و فرهنگی مدرسۀ محمدصالح بیک به عنوان بخش مهمی از این مجموعه با استناد به منابع تاریخی و پژوهش‌های میدانی بررسی شود. مدرسه‌ای که مدرسان و متولیانش از علمای بزرگ کاشان بوده‌اند؛ همچنین شیخ اعظم انصاری در عزیمت به کاشان، مدتی در همین مدرسه، نزد ملااحمدنراقی تلمذ کرده است. مسألۀ اصلی این پژوهش آنست که ارزش تاریخی و کارکردهای گوناگون این محله و مجموعۀ آن را بیان کند و نقش آن را در توسعۀ علمی، فرهنگی و اقتصادی کاشان شرح دهد. نگارندگان کوشیده‌اند با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به پژوهش‌های میدانی، قرائن و شواهد تاریخی، نه تنها بخشی از پیشینۀ غنی فرهنگ کاشان در سده‌های گذشته را به تصویر بکشند؛ بلکه تلاش مردم کاشان را در ساختن مدارس و مساجد برای ترویج فرهنگ علوی و دانش های رایج در هر عصر نشان دهند.