تحلیل انتقادی رویکردهای شوپنهاور به متافیزیک جنسیت با تأکید بر دیدگاه آیتالله جوادی آملی
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری فلسفه وکلام اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.
doi
10.22034/qabasat.2025.732837چکیده
این پژوهش به مقایسه و تحلیل تطبیقی دیدگاههای متافیزیکی آرتور شوپنهاور و آیتالله جوادی آملی در زمینه جنسیت میپردازد. شوپنهاور، متأثر از فرهنگ مردسالارانه و جبرگرایی زیستی قرن نوزدهم اروپا، جنسیت را به نقشهای زیستی محدود کرده، زنان را موجوداتی ناقص میداند. درمقابل جوادی آملی، با تکیه بر انسانشناسی اسلامی و آموزههای قرآنی، بر کرامت ذاتی و برابری معنوی زن و مرد تأکید دارد و کمال انسانی را در بندگی خدا میبیند. این مطالعه با روشی تحلیلی-تطبیقی، متون اصلی این دو متفکر را بررسی و تفاوتهای آنها را در بسترهای فرهنگی-فلسفیشان تحلیل میکند. مقایسه این دو دیدگاه که برای اولین بار انجام شده، نشاندهنده تأثیر عمیق پیشینههای فلسفی بر نگرشهای جنسیتی است. نقد دیدگاه شوپنهاور از منظر عرفان اسلامی بهویژه تأکید بر زنان به عنوان مظهر صفات الهی، نوآوری کلیدی پژوهش است. یافتهها بر ضرورت بازنگری مفاهیم سنتی جنسیت و جایگزینی آنها با رویکردهای مبتنی بر برابری معنوی و عدالت جنسیتی تأکید دارند و راهکارهایی برای ارتقای برابری جنسیتی در جوامع معاصر پیشنهاد میدهند.