منشأ کانهزایی و تکامل سیال گرمابی در کانسار مس قلعهزرگر، شواهدی از ریزدماسنجی میانبارهای سیال و ایزوتوپهای پایدار S و O، لوت میانی (ایران مرکزی)
نویسندگان
doi
10.22055/aag.2025.49852.2519چکیده
محدوده قلعهزرگر در نیمه شرقی خرده قاره ایران مرکزی و در بخش میانی بلوک لوت قرار دارد. سنگهای آتشفشانی رخنمون یافته محدوده دارای ترکیب بازالت، آندزیت بازالت، آندزیت، تراکی آندزیت، تراکی داسیت، داسیت، ریوداسیت، ریولیت- ایگنمبریت، توف و لیتیکتوف است. کانهزایی در محدوده شامل کانیهای اکسیدی(کوپریت، اکسید و هیدروکسید آهن شامل مگنتیت، هماتیت، لیمونیت و گوتیت)، کربنات مس و سرب (آزوریت، مالاکیت و سروسیت) و سولفیدهای مس و سرب (کالکوپیریت، کوولیت، کالکوسیت و گالن) است. بیهنجاری مثبت Pb در شمالشرقی محدوده شاهدی از آلایش ماگما با مواد پوستهای یا متاسوماتیسم گوشتهای است. سیال دارای شوری پایین بین 55/3 تا 31/7 درصد وزنی معادل NaCl و دمای همگن شدگی بین 136 تا 192 درجه سانتیگراد داشته و رخداد اختلاط در سیالات کانهساز را نشان میدهد. کانیسازی در محدوده قلعهزرگر عمدتاً به صورت رگهای و مرتبط با بخشهای گسله است. مقادیر δ 34 S در سیال گرمابی کانیساز حاوی H 2 S در دامنه 9/6- تا 6/2- ‰ برآورد شده که نشانگر منشاء ماگمایی است. منشاء گوگرد در سیستم رگهای موجود در کانسار مس قلعهزرگر یا از شستشوی کانیهای سولفیدی اولیه در سنگ دربرگیرنده آتشفشانی و یا مستقیماً از سیالهای گرمابی با منشاء ماگمایی بوده و مقادیر ایزوتوپی اکسیژن سیال گرمابی در نمونههای همراه با کانیسازی در محدوده سنگهای بازالتی، آبهای جوی و سنگهای رسوبی قرار میگیرد. در مجموع با وجود شواهد به دست آمده از مطالعات صحرایی، سنگشناسی، دگرسانی و کانیشناسی، ریزدماسنجی میانبارهای سیال و ایزوتوپهای پایدار گوگرد و اکسیژن منشاء کانهزایی در این محدوده را میتوان از نوع رگهای گرمابی تلقی کرد.