منشأ کانه‌زایی و تکامل سیال گرمابی در کانسار مس قلعه‌زرگر، شواهدی از ریزدماسنجی میانبارهای سیال و ایزوتوپ‌های پایدار S و O، لوت میانی (ایران مرکزی)

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2025.49852.2519
چکیده

محدوده قلعه­زرگر در نیمه شرقی خرده قاره ایران مرکزی و در بخش میانی بلوک لوت قرار دارد. سنگ­های آتشفشانی رخنمون یافته محدوده دارای ترکیب بازالت، آندزیت بازالت، آندزیت، تراکی آندزیت، تراکی داسیت، داسیت، ریوداسیت، ریولیت- ایگنمبریت، توف و لیتیک­توف است. کانه­زایی در محدوده شامل کانی­های اکسیدی(کوپریت، اکسید و هیدروکسید آهن شامل مگنتیت، هماتیت، لیمونیت و گوتیت)، کربنات مس و سرب (آزوریت، مالاکیت و سروسیت) و سولفیدهای مس و سرب (کالکوپیریت، کوولیت، کالکوسیت و گالن) است. بی­هنجاری مثبت Pb در شمال­شرقی محدوده شاهدی از آلایش ماگما با مواد پوسته­ای یا متاسوماتیسم گوشته­ای است. سیال دارای شوری پایین بین 55/3 تا 31/7 درصد وزنی معادل NaCl و دمای همگن شدگی بین 136 تا 192 درجه سانتیگراد داشته و رخداد اختلاط در سیالات کانه­ساز را نشان می­دهد. کانی­سازی در محدوده قلعه­زرگر عمدتاً به صورت رگه­ای و مرتبط با بخش­های گسله است. مقادیر δ 34 S در سیال گرمابی کانی­ساز حاوی H 2 S در دامنه 9/6- تا 6/2- ‰ برآورد شده که نشانگر منشاء ماگمایی است. منشاء گوگرد در سیستم رگه­ای موجود در کانسار مس قلعه­زرگر یا از شستشوی کانی­های سولفیدی اولیه در سنگ دربرگیرنده آتشفشانی و یا مستقیماً از سیال­های گرمابی با منشاء ماگمایی بوده و مقادیر ایزوتوپی اکسیژن سیال گرمابی در نمونه­های همراه با کانی­سازی در محدوده سنگ­های بازالتی، آب­های جوی و سنگ­های رسوبی قرار می­گیرد. در مجموع با وجود شواهد به دست آمده از مطالعات صحرایی، سنگ­شناسی، دگرسانی و کانی­شناسی، ریزدماسنجی میانبارهای سیال و ایزوتوپ­های پایدار گوگرد و اکسیژن منشاء کانه­زایی در این محدوده را می‌توان از نوع رگه­ای گرمابی تلقی کرد.