کانی‌شناسی، ژئوشیمی و فرآیندهای تشکیل کانسار رسوبی مس ماروئیه، ماهان، جنوب شرق کرمان

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2026.50236.2529
چکیده

کانسار مس رسوبی ماروئیه واقع در 50 کیلومتری جنوب‌شرق کرمان و 10 کیلومتری شرق ماهان، از لحاظ ساختاری متعلق به پهنه ایران مرکزی می‌باشد. سنگ میزبان کانسار شامل ماسه‌سنگ، شیل و به‌طور محلی ژیپس است که از لحاظ سنی به اواخر ژوراسیک تعلق دارند. کانه­های مس­دار موجود در کانسار شامل مالاکیت، آزوریت، کالکوپیریت بورنیت و نئوتوسیت می‌باشد. کانه‌زایی‌های اصلی عمدتاً در مکان‌هایی مشاهده می‌شود که ماسه‌سنگ‌ها و شیل‌های قرمز به ماسه‌سنگ‌ها و شیل‌های خاکستری مایل به سبز تبدیل شده یا آثار بقایای فسیل گیاهی وجود دارد. براساس مطالعات میکروسکوپی ماسه‌سنگ‌ها عمدتا از نوع لیتارنایت و ساب لیتارنایت هستند. با توجه به مطالعات ژئوشیمیایی متوسط عیار مس در این کانسار 34/1 درصد بوده و سنگ میزبان کانسار در یک محیط آب و هوایی گرم و مرطوب و تحت تاثیر هوازدگی شیمیایی بالا قرار گرفته است. تخریب مواد آلی طی دیاژنز اولیه و تولید اسید هومیک باعث هیدرولیز کانی‌های سیلیکاته و آزادسازی محتوای فلزی آنها به داخل سیال اکسیدان شده است. افزون بر این، انحلال کانی‌های تبخیری باعث افزایش درجه شوری و کلریدی شدن سیال و تشکیل کمپلکس‌های کلریدی حامل فلزات می‌گردد. در ادامه، سیال اکسیدان بارور در طی حرکت خود درون لایه‌های ماسه‌سنگی، وقتی به لایه‌های احیایی غنی از مواد آلی می‌رسد دچار اختلاط با سیال احیایی این زون می‌شود و این باعث ناپایداری کمپلکسهای کلریدی شده و درنتیجه مس رسوبگذاری می‌کند.