بررسی برخورد زودهنگام ریزقارهای کهن در ناحیه بوکان-بانه-دیواندره، بخش شمالباختری پهنه سنندج-سیرجان
نویسندگان
doi
10.22055/aag.2026.51543.2558چکیده
گستره مورد مطالعه در شمال باختری پهنه سنندج- سیرجان واقع شده است. اصلی ترینهای گسلها شامل دو دسته روند ساختاری N130-150 و N60-70 که با زاویه 70 درجه نسبت بهم الگویی خمیده از ساختارها را ایجاد نموده اند. بررسی فازهای دگرریختی، نشان از فازهای مختلفی با دگرریختی های شکل پذیر، نیمه شکل پذیر و شکنا به همراه حداقل چهار نسل نفوذ توده های گرانیتوئیدی مرتبط با باز شدن، فرورانش و برخورد و چهار فاز دگرگونی با رخساره ها و جایگاه های زمین ساختی به اثبات می رساند. بررسی سنی واحدهای سنگی نشان از رخنمون واحدهای دگرگونه با رخساره گنیسی و همچنین توده های نفوذی بسیار کهن (معادل نوپروتروزوئیک با سن 540-570 میلیون سال) مرتبط با برخورد در محل این ساختار خمیده دارد که حکایت از یک برخورد کهن (معادل فاز کوهزاد کادومین) کمان-قاره دارد که اثرات آن را می توان در قالب ایجاد ساختارهایی شکل پذیر (نسل اول دگرریختی ها) و الگویی کمانی از رخنمون های فراخاسته از پی سنگ مشاهده نمود. وجود توده های گرانیتوئیدهای مرتبط با باز شدن در دونین- کربونیفر، شاهدی برای کافت خوردگی در باختر-شمالباختر ناحیه و ایجاد اقیانوسی باریک با روند تقریباً شمالی- جنوبی (نسل دوم دگرریختی ها در محیطی شکل پذیر) همزمان با باز شدن نئوتتیس دارد. با هجوم فاز کوهزاد لارامید (کرتاسه پسین- پالئوسن) بسته شدن این اقیانوس، سبب برخورد زودهنگام این ناحیه با بخش خاوری ریزقاره آناتولی خاوری گردید که مصادف با نسل سوم دگرریختی ها در محیطی شکل پذیر-نیمه شکلپذیر به همراه دگرگونی هایی با رخساره شیست سبز به همراه افیولیت های منطقه خوی بود. به این ترتیب، یک برخورد زودهنگام پیش از برخورد اصلی صفحات ایرانی- عربی (در فازهای پایانی آلپی) در طی فرگشت زمین ساختی صورت پذیرفته است.