فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی، به بازخوانی مبانی و قلمرو دفاع مشروع در فقه اسلامی و حقوق بین‌الملل معاصر با تمرکز بر دفاع در برابر بازیگران غیردولتی می‌پردازد. مسئله اصلی مقاله، خلأ نظری موجود در حقوق بین‌الملل نسبت به مشروعیت دفاع در برابر تهدیدات غیردولتی و محدودیت رویکرد دولت‌محور ماده ۵۱ منشور ملل متحد است. در حالی که تحولات پس از ۱۱ سپتامبر و گسترش تروریسم فراملی، ضرورت بازتعریف فاعل مشروع دفاع را آشکار ساخته‌اند، چارچوب حقوقی موجود همچنان با ابهام مفهومی مواجه است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقه اسلامی با تکیه بر مفهوم «جهاد دفاعی» و «وجوب کفایی»، مدلی مردم‌محور و در عین حال مقید به ضرورت، تناسب و حمایت از غیرنظامیان ارائه می‌دهد که می‌تواند خلأ دولت‌محوری حقوق بین‌الملل را پوشش دهد. نوآوری مقاله در ارائه یک الگوی مفهومی سه‌سطحی برای دفاع مشروع علیه بازیگران غیردولتی است: (۱) شناسایی تجاوز فارغ از ماهیت دولتی یا غیردولتی فاعل، (۲) مشروعیت اقدام دفاعی در صورت ناتوانی یا قصور دولت، با حفظ قیود اخلاقی و حقوقی، و (۳) تفکیک معیارمند میان مقاومت مشروع و تروریسم بر پایه قصد دفاعی، هدف مشروع و رعایت اصول انسانی.این پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق مبانی فقه اسلامی با اصول حقوق بشردوستانه بین‌المللی نه‌تنها ممکن است، بلکه می‌تواند به بازتعریف هنجاری مفهوم دفاع مشروع در عصر تهدیدات غیردولتی منجر شود و چارچوبی اخلاقی ـ حقوقی برای مشروعیت‌بخشی به دفاع مردمی در نظام بین‌الملل فراهم آورد..