فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسجدسلیمان، به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین مناطق نفت‌خیز ایران، در سال‌های اخیر با مخاطرات جدی زمین‌شناختی مواجه شده است. تحلیل شکست خطوط لوله امری حیاتی برای اطمینان از ایمنی و عملکرد صحیح این تأسیسات است. پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر مخاطرات زمین‌شناختی بر خطوط لوله نفت و گاز در منطقه مسجدسلیمان انجام‌شده است. به این منظور، با بهره‌گیری از داده‌های مکانی و اطلاعات توصیفی خطوط لوله نفت و گاز، ارتباط بین مناطق با مخاطرات زمین‌شناسی و وقوع حوادث در خطوط لوله موردبررسی قرارگرفته است. در این پژوهش، یک رویکرد کمّی برای ارزیابی تأثیر مخاطرات زمین‌شناختی بر پایداری خطوط لوله نفت و گاز توسعه یافت. داده‌های مکانی برداری (لایه‌های خطوط لوله، فرونشست، زمین‌لغزش و لرزه‌خیزی) و مشخصات فنی خطوط لوله (نوع سیال، جنس لوله و تاریخچه شکستگی‌ها) در محیط GIS یکپارچه شدند. با استفاده از ابزارهای تحلیل همپوشانی فضایی و فراوانی نسبی، ارتباط مکانی بین نقاط شکستگی و نواحی تحت تأثیر مخاطرات ارزیابی شد. این تحلیل شامل همجواری و تعیین تراکم شکستگی‌ها در مناطق پرمخاطره بود. علاوه بر این، برای تلفیق چندمعیاره و پهنه‌بندی ریسک، روش همپوشانی فازی با توابع عضویت فازی بر اساس معیارهای فرونشست، زمین‌لغزش و لرزه‌خیزی اعمال گردید. نتایج نشان می‌دهد که مخاطرات زمین‌شناختی به‌عنوان یکی از عوامل مهم در بروز حوادثی مانند خوردگی و ترک‌خوردگی در خطوط لوله محسوب می‌شود. با استفاده از تحلیل‌های مکانی، مشخص شد که درصد قابل‌توجهی از نقاط شکستگی در مناطقی با نرخ‌مخاطرات بالا واقع‌شده‌اند. این یافته نشان می‌دهد که فرونشست یکی از عوامل مهم در بروز خرابی خطوط لوله در منطقه موردمطالعه است.