تحلیل شاخص‌های ریخت‌زمین‌ساختی دامنه جنوبی البرز در بخش شرقی خمش تاکستان

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2024.46603.2467
چکیده

ببررسی شاخص‌های ریخت‌زمین‌شناسی همواره در شناخت ماهیت زمین‌ساختی هر منطقه و برنامه‌ریزی‌های کلان و بلندمدت موثر است. گستره‌ی مورد مطالعه در شمال غرب استان قزوین و در منطقه قاقازان پهنه البرز مرکزی و مجاورت خمش تاکستان قرار دارد. کوهزاد البرز در پیرامون خمش تاکستان حاوی گسل‌های فعال و مهمی است که می‌تواند از جمله عوامل اصلی و کنترل‌کننده شاخص‌های ریخت‌زمین‌ساختی در منطقه باشد. در این پژوهش فعالیت زمین‌ساختی منطقه با بهره‌گیری از شاخص‌های ریخت‌زمین‌ساختی شامل: شاخص پیچ و خم رودخانه (S)، شاخص درصد قسمت‌های بریده شده کوهستان (Fd)، شاخص تقارن توپوگرافی معکوس (T)، شاخص پیچ و خم کوهستان (Smf)، شاخص عدم تقارن (Af)، شاخص شیب طولی رودخانه (SL)، شاخص نسبت پهنای دره به کف دره (Vf)، شاخص شکل حوضه (Bs) مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه با استفاده از نقشه‌های زمین-شناسی و توپوگرافی، مطالعات سنجش از دور بر روی تصاویر ماهواره‌ای و استفاده از نرم‌افزارهای Arc GIS و Global mapper به انجام رسیده است. سپس نتایج حاصل از رده‌بندی شاخص‌های محدوده با روش شاخص فعالیت نسبی زمین‌ساختی (Iat) مورد ارزیابی قرار گرفت. مقادیر این شاخص نشانگر فعالیت زمین‌ساختی نسبی بالا در زیرحوضه‌های میانی منطقه و فعالیت زمین‌ساختی نسبی متوسط در بخش‌های شرقی و جنوبی منطقه است که به دلیل فعال بودن گسل‌های منطقه به ویژه عملکرد گسل پی‌سنگی تاکستان- پل‌رود و گسل شمال قزوین است.