ژئوشیمی نهشته منگنز کوه چهر، شمال خاوری اردکان، استان یزد

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2024.47196.2459
چکیده

نهشته منگنز کوه چهر در 45 کیلومتری شمال ‌خاوری اردکان و در بلوک یزد قرار دارد. سنگ‌شناسی منطقه شیل و ماسه‌سنگ ژوراسیک با میان لایه‌های آهک نازک لایه و آهک کرتاسه است که با کنتاکت گسلی در مجاورت سازندهای کامبرین قرار گرفته‌اند. فعالیت گسل، نهشته منگنز را در مجاورت رسوبات کواترنری قرار داده است. پیرولوزیت، منگانوزیت، کریپتوملان، کلسیت،کوارتز و فازهای فرعی ایلیت، هماتیت وگوتیت با لیمونیت سازندگان نهشته هستند. مقادیر بالای نسبت سیلیسیوم به آلومینیوم و منگنز به آهن و مقـادیر پـایین اکسیدهای تیتانیوم و آلومینیم نهشته و نمودارهای مختلف ژئوشیمیائی تفکیک انواع کانسار منگنز، منشأ گرمابی، عدم دخالت رسوبات آواری و تاثیر فرآیندهای سوپرژن پس از تشکیل را برای نهشته نشان می‌دهند. نسبت‌های اورانیوم به توریوم بالاتر از یک، حاکی از نهشته شدن سریع در حضور سیالات گرمابی و تغییرات مقادیرسدیم و منیزیم، حضور گوتیت و لیمونیت در نهشته منگنز تاثیر فرآیندهای سوپرژن را تقویت می‌کنند. الگوی بهنجار شده با کندریت غنی شدگی نسبی از عناصر نادرخاکی سبک با آنومالی سریم منفی تا مثبت و آنومالی مثبت اوروپیوم مشابه کانسارهای حاصل از سیال گرمآبی است. الگوی بهنجار شده با سنگ‌های رسوبی بعد از آرکئن استرالیا، تهی شدگی نسبی از عناصر نادر خاکی سبک و غنی‌شدگی از عناصر نادر خاکی سنگین و آنومالی مثبت اوروپیوم نشان می‌دهند و مقایسه الگوی عناصر نادر خاکی با سیالات گرمآبی مختلف و آب دریا، گویای اختلاط سیالات گرمابی با آب دریا و محیط اکسیدان در زمان تشکیل است. نبود رخنمون آذرین در نزدیکی نهشته حاکی از فاصله گرفتن سیال گرمآبی از منشأ است.