سنگ‌نگاری، ژئوشیمی و شیمی کانی سنگ‌های آذرین منطقه جنوب غرب قیدار، شمال غرب ایران

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2024.47119.2458
چکیده

منطقه مورد بررسی در جنوب استان زنجان، جنوب غرب قیدار و در کمان ماگمایی ارومیه-دختر جای دارد. سنگ‌های آذرین محدوده جنوب غرب قیدار شامل سنگ‌های آتشفشانی (بازانیت، بازالت آنالسیم‌دار، بازالت، تراکی‌بازالت و تراکی‌داسیت) و سنگ‌های آذرآواری (برش آتشفشانی و آگلومرا) می‌باشند. در بین سنگ‌های اشاره شده سنگ‌های بازالت آنالسیم‌دار حجم بیشتری در منطقه دارند. کانی‌های اصلی بازالت-های آنالسیم‌دار شامل پلاژیوکلاز، آنالسیم و کلینوپیروکسن به همراه برخی کانی‌های فرعی از جمله کانی‌های اپک هستند. بر اساس نتایج مایکروپروب، پیروکسن‌ها از نوع دیوپسید و پلاژیوکلازها از نوع غنی از آنورتیت می‌باشند. بافت اصلی این سنگ‌ها را بافت پورفیریتیک تشکیل می‌دهد. در منطقه مورد مطالعه دایک-هایی با بافت پورفیری با بلور‌های بسیار درشت و خودشکل پیروکسن وجود دارند که واحدهای کرتاسه و سنگ‌های آتشفشانی ائوسن را قطع نموده‌اند. بر اساس داده‌های شیمیایی، جریان‌های گدازه از نظر ترکیب متمایل به سنگ‌های آلکالن هستند. نمودار عنکبوتی بازالت‌های مورد مطالعه دارای آنومالی مثبت برای عناصری مانند Cs، Ba و Pb و آنومالی منفی برای عناصری مانند Nb و Ti است. محیط تکتونیکی سنگ‌های آتشفشانی مورد مطالعه با مناطق حاشیه فعال قاره‌ای منطبق بوده و ماگمای آن‌ها از گوه گوشته‌ای متاسوماتیسم شده با سیالات آزاد شده از صحفه فرورانده منشأ گرفته و در حین صعود کمی دچار آلودگی پوسته‌ای گردیده است. کلیدواژه‌ها: پتروژنز، سنگ‌های آذرین، گدازه‌های آلکالن، بازانیت، بازالت آنالسیم‌دار، قیدار، زنجان.