اهمیت اکوگروه‌های اسپورومورفی و پالینوفاسیس در شناخت محیط‌های رسوبی و اقلیم دیرینه نهشته‌های ژوراسیک میانی البرز مرکزی و شرقی

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2023.44363.2389
چکیده

اسپورها و پولن‌ها (میوسپورها) در گروه‌هایی به نام اکوگروه‌های اسپورومورفی (Sporomorph EcoGroups) طبقه‌بندی شده‌اند. تغییر در تجمعات اسپورومورف‌ها منعکس کننده تغییر در ترکیب جوامع گیاهان والد آنها می‌باشد و تغییر در ترکیب جوامع ماکروفسیل‌های گیاهی نیز از تغییرات اقلیم دیرینه و محیط رسوبی دیرینه حکایت می‌کند. از آنجایی که میوسپورها با حفظ‌شدگی نسبتا خوب در توالی‌های سازند دلیچای در برش‌های چینه‌شناسی کنز (البرز مرکزی) و طالو (البرز شرقی) وجود دارند، از این روش جهت تفسیر اقلیم و محیط دیرینه استفاده شده است. تجزیه و تحلیل کمی اکوگروه‌های اسپورومورفی معرف وجود اکوگروه اسپورومورفی سازگار با مناطق مرتفع، سازگار با مناطق پست، سازگار با مناطق رودخانه‌ای، سازگار با مناطق پیشگام، سازگار با مناطق ساحلی و سازگار با مناطق جزر و مدی در برش‌های چینه‌شناسی مورد مطالعه می‌باشد. فاکتورهای Upland/Lowland و Lowland/Coastal+Tidally influenced و تغییرات عناصر پالینوفاسیس در برش‌های چینه‌شناسی کنز و طالو مؤید پایین بودن سطح آب دریا در ابتدای تشکیل این سازند می‌باشد که به تدریج به طرف انتهای هر دو برش چینه‌شناسی سطح آب دریا در حال بالا آمدن بوده و حوضه شاهد افزایش جزئی در عمق می‌باشد. در انتهای برش، عمق حوضه افزایش بیشتری نسبت به مرحله قبل داشته و تا رسوبگذاری آهک‌های ضخیم لایه حاوی چرت سازند لار (ژوراسیک پسین) ادامه می‌یابد. الگوی فراوانی نسبی عناصر warmer/cooler و wetter/drier در توالی‌های مورد مطالعه، معرف آب و هوای گرم تا نیمه‌گرم و مرطوب در زمان نهشته‌شدن سازند دلیچای در برش‌های چینه‌شناسی کنز و طالو می‌باشد. فراوانی اسپورهای منتسب به سرخس‌ها در هر دو برش این نتیجه‌گیری را تایید می‌کند.