تعیین سن فرآیند ساختارهای چینخورده کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس بر اساس برش های عرضی بازسازی شده (لرستان مرکزی، جنوب‌غرب ایران)

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2023.44099.2383
چکیده

منطقه مورد مطالعه این پژوهش در جنوب‌غرب ایران و شمال‌غربی کمربند چین‌خورده و رانده‌ی زاگرس قرار دارد. این منطقه در کمربند ساده چین‌خورده واقع شده و بخشی از منطقه لرستان مرکزی است. این پژوهش، با تلفیق داده‌های زمین‌شناسی ساختاری سطحی و زیرسطحی شامل اطلاعات چاه‌های منطقه و تفسیر نیمرخ‌های لرزه‌ای، ضمن ترسیم برش‌های عرضی زمین‌شناسی ساختاری، تاریخچه و الگوی دگرریختی ساختارهای زمین‌شناسی را مورد بررسی قرار می‌دهد. این برش‌ها با راستای شمال‌شرقی-جنوب‌غربی، از ساختارهای زمین‌شناسی شامل سفیددشت، زنگول، پشت‌جنگل، امیران، سرکان، سلطان و ماله کوه (پلانژ جنوب‌شرقی) و بخشی از کبیرکوه عبور می‌کنند. سپس برش‌های عرضی موازنه گردید و فرآیند بازسازی‌ صورت گرفت. برش‌ها نشان می‌دهند که تفاوت در نحوه ‌چین‌خوردگی لایه‌ها در بخش‌های مختلف، ناشی از تغییر در سبک چین‌خوردگی در جهت جانبی و عمقی در ستون چینه‌شناسی منطقه است. سن فرآیند چین‌خوردگی در تاقدیس‌های سفیددشت، زنگول، پشت‌جنگل، امیران، سرکان و سلطان، پالئوسن، اما سن فرآیند چین‌خوردگی در تاقدیس کبیرکوه، الیگوسن میوسن می‌باشد. به نظر می‌رسد تفاوت در زمان فرآیند چین‌خوردگی را بتوان به تغییرات رخساره نهشته‌های ساختارهای زمین‌شناسی مورد مطالعه منسوب نمود. سازوکار این ساختارها، چین‌های مرتبط با گسلش و از نوع چین‌خوردگی‌های جدایشی هستند. میزان کوتاه‌شدگی کل در امتداد برش‌های عرضی ساختاری برابر 6/25% تا 27% می‌باشد. علاوه بر این، عامل کنترل هندسه چین‌خوردگی، رفتار مکانیکی متفاوت توالی‌ رسوبی در طی فرآیند چین‌خوردگی است. به‌طوری‌که فعالیت نهشته‌های پالئوزوئیک زیرین (سطح جدایش قاعده‌ای)، رسوبات ژوراسیک و کرتاسه زیرین (سطح جدایش میانی) و رسوبات فلیشی پالئوسن (سطح جدایش بالایی)، سبب تغییرات ساختاری در هندسه چین‌خوردگی شده‌ است.