کاربست شیمی کانی‌های مگنتیت و کلینوپیروکسن در تعیین شرایط کانه‌زایی آهن- تیتانیوم در سنگ آتشفشانی ،خاستگاه کانسار پلاسری ماهورا_ استان مرکزی، ایران

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2022.41792.2315
چکیده

کانسار مگنتیت-تیتانو مگنتیت پلاسری ماهورا در بخش شرقی حوضه رسوبی میقان اراک در مرز بین پهنه ساختاری ارومیه- دختر و سنندج- سیرجان در رسوبات آبرفتی کواترنری قرار گرفته است. مگنتیت در اندازه چند میکرون تا 2 میلیمتر به صورت دانه‌های آزاد و همچنین در قطعات سنگ‌های آتشفشانی موجود در آبرفت‌ها، مشاهده می‌شود. براساس مطالعات پتروگرافی و مینرالوگرافی، این سنگ‌های آتشفشانی حدواسط تا مافیک آندزیت، آندزیت بازالتی تا بازالت نامگذاری می‌شوند و دانه‌های میکرونی مگنتیت در درون دانه‌های آمفیبول، پِیروکسن، پلاژیوکلاز و در مرز بین آنها مشاهد می‌شود. بر اساس داده‌های ریزکاوی کانی مگنتیت، این کانی دارای TiO2 بالایی بوده و می‌توان آنرا به عنوان تیتانومگنتیت هم در نظرگرفت که با توجه به نمودارها، در گروه مگنتیت‌های Fe-Ti-V قرار می‌گیرد. داده‌های شیمی ریزکاوی کانی کلینوپروکسن در قطعات آتشفشانی حاکی از آن است که سنگ منشا این پلاسرها دارای ترکیب کالک‌آلکالن بوده و در یک محیط کمان قاره‌ای که همان جایگاه تکتونیکی تشکیل ارومیه- دختر می‌باشد و در فشار 5-2 کیلو بار و دمای 1100 درجه سانتیگراد در اعماق 7 تا 10 کیلومتری، شکل گرفته است. محتوای بالای آهن- تیتانیوم ، مقدار بالای آب حدود 10 درصد، فوگاسیته بالای اکسیژن منطبق با سیستم 5/1+ FMQ، از مهمترین عواملی هستند که باعث نامیژاکی و تبلور بخشی مایعات اکسیدی ماگما و تشکیل دانه‌های مگنتیت در سنگ منشاء این کانسار شده است.