رخداد کانی های نادر در کانسارهای مس پورفیری: شواهدی از زون دگرسانی پتاسیک کانسار مس پورفیری سرکوه

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2023.43575.2369
چکیده

کانسار مس پورفیری سرکوه در کمربند ماگمایی ارومیه - دختر و در ارتباط با جایگیری توده‌های نفوذی میوسن با ترکیب غالب گرانیت و گرانودیوریت درون واحدهای ائوسن شامل توف، آندزیت، آندزیت - بازالت و برش‌های پیروکلاستیکی می‌باشد. دگرسانی پتاسیک این کانسار دارای گسترش قابل توجه بوده و با کانی‌شناسی غالب مگنتیت، بیوتیت‌های ثانویه و تعادل مجددیافته همراه با انیدریت مشخص می‌گردد. در این مطالعه طیف EDX کانی‌های فرعی موجود در دگرسانی پتاسیک به منظور ردیابی کانی‌های نادر در زون دگرسانی پتاسیک مورد استفاده قرار گرفت. همچنین نتایج آنالیز ریزکاونده الکترونی (EMPA) بر روی پاراژنز مگنتیت‌ همراه با کانی‌های نادر به منظور بررسی شرایط فیزیکوشیمیایی رخداد این کانی‌ها مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان‌دهنده رخداد غیر معمول اپیدو‌ت‌های غنی از Ce و La به همراه مونازیت‌های غنی از عناصر نادر خاکی و نیز تیتانیت‌های سریم‌دار همراه با مجموعه‌های آپاتیت، انیدریت، بیوتیت گرمابی، کوارتز و مگنتیت در زون دگرسانی پتاسیک این کانسار می‌باشد. داده‌های حاصل از شیمی مگنتیت نیز نقش سیال ماگمایی–گرمابی اولیه دما بالا (بیشتر از 500 درجه سانتی گراد) را با نرخ برهمکنش پایین سیال گرمابی و سنگ دیواره در شکل‌گیری این مگنتیت‌ها نشان می‌دهد. این مگنتیت‌ها بعضا در همراهی با هماتیت و انیدریت یافت می‌شوند که تایید‌کننده شرایط فوگاسیته اکسیژن بالا، نزدیک محدوده بافری مگنتیت-هماتیت (~ΔFMQ+4) می‌باشد. با توجه به نوع رخداد و شیمی پاراژنز مگنتیت، به نظر می‌رسد تشکیل کانی‌های نادر عموما مربوط به مرحله پیش از کانه‌زایی سولفیدی در دگرسانی پتاسیک این کانسار باشد.