فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش و نفوذ روز‌افزون رسانه‌های اجتماعی، در کنار فرصت‌هایی نظیر تسهیل فرایند ارتباطات و گردش سریع اطلاعات، تهدیدهای قابل ‌توجهی را نیز به همراه داشته است. یکی از این تهدیدهای مهم، به اجماع متخصصان این حوزه در سراسر جهان، تولید و انتشار خبرهای جعلی است. دولت‌های رقیب، عناصر معارض و اپوزیسیون، افراد سودجو و مغرض و حتی سازمان‌های رقیب، با اطلاع از این ظرفیت، اقدام به تحریف و واژگون‌سازی حقایق در فضای مجازی جوامع و کشورهای هدف در مقیاس وسیع کرده و افکار عمومی را در جهت اهداف خویش و عمدتاً در تقابل با دولت‌هایشان بسیج می‌کنند؛ این فرایند حقیقت‌زدایی گسترده از فضای اطلاع‌رسانی جوامع، موجی از آسیب‌ها و نگرانی‌ها را در سراسر جهان ایجاد کرده است. شکل‌گیری این نگرانی‌ها باعث گشودن مسیر جدیدی از تحقیق‌ها برای مهار به‌هنگام و کاهش اثرهای مخرب اخبار جعلی بر افکار عمومی شده است. در این شرایط سازمان‌های خبری علاوه بر نقش سنتی خود در خبررسانی، وظیفۀ جدید مقابله با اطلاعات غلط برخط و خبرهای جعلی را بر عهده دارند. از این‌رو، مقالة حاضر با هدف دستیابی به راهکارهای مقابله با خبر جعلی برای سازمان‌های خبری حرفه‌ای با تأکید بر کشور ایران، در چنین زیست‌بوم اطلاعاتی تألیف شده است.برای دستیابی به این هدف، علاوه بر مطالعة کتابخانه‌ای گسترده در منابع جهانی و دسته‌بندی مفاد آن‌ها، با 18 نفر از متخصصان حوزه خبر و رسانة ایرانی، که با شیوة نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند، مصاحبة عمیق شد و سپس با تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون راهکارهایی به دست آمد؛ راهکارهای به‌دست‌آمده در قالب شش مرحله شامل "اقدامات پیشگیرانه"، " پایش"،  " آستانه"، " تصمیم"، " واکنش" و مرحلۀ " ثبت تجربه و دانش" معرفی ‌شد. در مجموع، برای پاسخ به سئوال‌های پژوهش، 6 مضمون فراگیر، 20 مضمون سازمان‌یافتۀ اصلی، 11 مضمون سازمان‌یافتۀ فرعی و 91 مضمون پایه، یافته و در این مقاله ارائه شد. سازمان‌های خبری به‌خصوص در محیط رسانه‌ای ایران، قادرند با اتکا به یافته‌های پیشنهادی این پژوهش، طراحی فرایند و طی مراحل احصاشده به مقابله با خبرهای جعلی بپردازند.