کانه‌زائی و زمین‌شیمی عناصر اصلی، کمیاب و نادر خاکی در نهشته منگنز سالاردول، غرب الشتر(استان لرستان)

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2022.39908.2277
چکیده

نهشته منگنز سالاردول در 20 کیلومتری غرب الشتر و در زیرپهنه رادیولاریتی پهنه افیولیتی کرمانشاه قرار دارد. واحدهای سنگی موجود شامل سنگ‌های رادیولاریتی، سنگ‌های آهکی برشی و واحدهای کرتاسه است. نهشته منگنز در این ناحیه به‌شکل عدسی‌های نامنظم به‌صورت بین‌لایه‌ای همراه با رادیولاریت‌ها دیده می‌شود. کانی‌سازی منگنز در سه نسل قابل مشاهده است. نسل اول سین‌ژنتیک بوده و به صورت بین‌لایه‌ای همراه با چرت‌های رادیولاریتی تشکیل شده است. نسل دوم و سوم اپی‌ژنتیک است که به شکل رگه-رگچه‌ای و به‌طور عمده درون گسل‌ها و درز و شکاف‌های رادیولاریت‌ها قابل مشاهده است. بر اساس مطالعات کانی‌شناسی، XRD و SEM پاراژنزهای مهم منگنز شامل رامزدلیت، رومنشیت، رودوکروزیت، ژاکوبسیت، بیکسبائیت و مهم‌ترین کانی‌های باطله نیز کوارتز و کلسیت است. تطابق خوب بین نهشته منگنز سالاردول با کانسارهای گرمابی به کمک داده‌های ژئوشیمیائی عناصر اصلی و کمیاب، نمودارهای متمایزکننده و نسبت‌های عنصری تأیید شده است. استفاده از نسبت‌های عناصر اصلی و جزئی نشان‌دهنده گرمابی بودن ذخیره منگنز سالاردول است. نسبت Na/Mg (با میانگین 5/0) نشان‌دهنده تأثیر آب شیرین در تشکیل ذخیره منگنز است. الگوی توزیع عناصرنادرخاکی نرمالیزه شده نسبت به کندریت نشان‌دهنده بی‌هنجاری مثبت Ce با میانگین 1/20 و بی‌هنجاری منفی Eu با میانگین 47/0 است که به وضوح با نهشته‌های گرمابی منگنز سازگار می‌باشد.با توجه شواهد موجود، تشکیل نهشته منگنز سالاردول ناشی از جایگیری سین‌ژنتیک منگنز اولیه در سنگ میزبان رادیولاریتی و فرآیندهای اپی‌ژنتیک ناشی از فعالیت‌های زمین‌ساختی وتحت تأثیر سیالات گرمابی است که منجر به تشکیل ذخیره از نوع بروندمی فسیل شده است.