فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانسار یمقان در جنوب‌شرق زنجان و در زیرپهنه طارم از کمربند ماگمایی البرز در شمال‌غرب ایران قرار دارد. واحدهای سنگی محدوده مجموعه‌ای از واحدهای آتشفشانی- رسوبی ائوسن هستند. کانه‌زایی مس (نقره) در این کانسار در واحد آندزیت مگاپورفیر به‌صورت چینه‌کران رخ داده ‏است. کانه‌های سولفیدی اصلی کالکوسیت، بورنیت، کالکوپیریت به‌همراه پیریت به‌صورت بافت‌های دانه‌پراکنده، پرکننده فضای خالی، رگه- رگچه‌ای و جانشینی مشاهده می‌شوند. سولفید نقره (آکانتیت) نیز براساس مطالعات میکروپروب شناسایی ‌شده است. دگرسانی پروپیلیتیکی و دگرسانی‌های مرتبط با کانه‌زایی در این کانسار مشاهده می‌گردند. دمای همگن‌شدگی سیالات کانه‌ساز، در بازه 230 تا 390 درجه سانتی‌گراد و شوری متوسط آنها 15 درصد وزنی NaCl اندازه‌گیری شده است. کانسار یمقان در سه مرحله اصلی تشکیل‌ شده که مرحله اول در دمای پائین‌تر از 100 درجه و در طی دیاژنز رخ داده و موجب تشکیل پیریت‌های فرامبوئیدال در سنگ میزبان آندزیت مگاپورفیر شده است. مرحله دوم در دمای بیش از 300 درجه شکل گرفته و موجب تشکیل کانی‌های سولفیدی مس بر اثر جانشینی به‌جای پیریت‏های مرحله اول شده است که در طی این جانشینی، آهن اضافی موجود در پیریت به‌صورت هماتیت در محل رگه‌های کانه‌دار تشکیل شده‌اند. در مرحله سوم یا مرحله سوپرژن، کانی‏های ثانویه مانند کالکوسیت ثانویه، کوولیت، دیژنیت و کانی‌های کربناته مس مانند مالاکیت و آزوریت در اثر تأثیر آبهای جوی تشکیل شده است. با توجه به ویژگی‏های زمین‌شناسی، سنگ میزبان، کانی‌شناسی، ساخت و بافت، و داده‌های میانبارهای سیال، کانسار مس یمقان شباهت‌های زیادی با کانسارهای مس تیپ مانتو در دنیا داشته و بر اثر فرایندهای گرمابی تشکیل گردیده است.