کاربرد مدل Order Matrix در تحلیل تعادل آبراهه‌ها و سازندهای زمین‌شناسی حوضه سیمره

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2020.32511.2091
چکیده

شبکه آبراهه‌ها به‌واسطه ویژگی پویای آن و تحت تأثیر پارامترها و متغیرهای مختلفی چون زمین‌شناسی، تکتونیک، هیدرولوژی، اقلیم و پوشش گیاهی، همواره از نظر فرم و الگو در معرض تغییر و تحول قرار دارند. تکنیک Order Matrix یک روش را عرضه می‌کند که درجه‌ی بی‌نظمی شبکه‌های رودخانه‌ای را بررسی نموده و پیچیدگی شبکه‌ آبراهه‌ها را مستقل از اندازه آن‌ها، به صورت کمی ارائه و تحلیل می‌کند. در این پژوهش با هدف بررسی تعادل بین فرم‌‌ها و الگوی شبکه آبراهه‌ها و سازندهای حوضه سیمره، از مدل Order Matrix استفاده شده‌است. در مرحله اول پژوهش با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست سال 2017، نقشه‌های زمین‌شناسی، نقشه‌های توپوگرافی و DEM منطقه مورد مطالعه، مرز و شبکه‌های آبراهه‌های حوضه استخراج و در محیط نرم افزار ArcGIS10.5 پردازش و مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج مدل Order Matrix نابرابری و ناتعادلی در دو سمت حوضه را نشان می‌دهد. به دلیل عملکرد متفاوت سازندهای زمین‌شناسی، در سمت راست یک الگوی زهکشی تکامل نیافته و تقریبا موازی شکل گرفته است، در حالی که در سمت چپ الگوی آبراهه‌ها به سمت نزدیک شدن به یک الگوی درختی می‌باشند. همچنین نظم سلسله مراتبی درحوضه کم بوده که نشان‌دهنده فعالیت‌های تکتونیکی می‌باشد. وضعیت تکتونیکی و یکسان نبودن مقاومت سنگ‌ها در حوضه سیمره عامل اصلی ایجاد نابرابری و ناتعادلی در سطح منطقه بوده و در نتیجه باعث طولانی‌تر شدن زمان تأخیر شده و نوعی بی‌نظمی و عدم هماهنگی بین فرم و فرآیندهای حوضه ایجاد نموده است.