برآورد میزان تغذیه سالانه قنات‌های دشت گناباد به وسیله روش‌های ایزوتوپی

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2020.31413.2050
چکیده

دشت گناباد در منطقه خشک و نیمه خشک قرار دارد. مهمترین روش استفاده از آب‌های زیرزمینی در این منطقه قنات است. در دشت گناباد سالانه حدود 5/19 میلیون مترمکعب آب زیرزمینی از طریق 26 رشته قنات با دبی های متغیر حدود 10 تا 120 لیتر در ثانیه تخلیه می‌گردد. در این تحقیق از 6 رشته قنات مهم دشت نمونه‌برداری شده و در آنها آنالیزهای ایزوتوپی با هدف تعیین میزان تغذیه سالانه قنات‌ها انجام شده است. نتایج ایزوتوپ‌های پایدار اکسیژن 18 و دوتریم نشان می‌دهد تغذیه قنات‌ها از طریق نفوذ آب بارش درون درز و شکاف‌های سازندهای آهکی و ماسه‌سنگی جنوب حوضه و همچنین نفوذ آب‌های سطحی حاصل از بارش در مخروط‌های آبرفتی دانه درشت حاشیه ارتفاعات حوضه اتفاق می‌افتد. خط شیب ایزوتوپی منطقه نشان می‌دهد تغذیه قنات‌ها از محدوده‌ای در ارتفاعات بین 2000 تا 2700 متر حوضه منشأ می‌گیرد. میزان آبدهی و ترکیب ایزوتوپی قنات‌ها در فصل تر و خشک و ترکیب ایزوتوپی بارش‌ سالانه نشان می‌دهد حدود 28 تا 39 درصد آبدهی قنات‌ها مربوط به بارش‌های همان سال می‌باشد.