شناسایی معیارهای ارزیابی شفافیت در مجلس شورای اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گرایش تصمیمگیری و خطمشیگذاری عمومی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامهریزی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه مدیریت دولتی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.
doi
10.22034/jipas.2021.294315.1197چکیده
مجلس شورای اسلامی اصلیترین نهاد تقنین، وضع خطمشیها و همچنین نظارت بر قوانین در جمهوری اسلامی ایران است. وجود ناکارآمدیها و تصویب قوانین متعارض و ناکارآمد در نظام قانونگذاری کشور نشان از آن دارد که بسیاری از عوامل دخیل در قانونگذاری از چشم مردم و خبرگان جامعه مخفی میماند. ایجاد شفافیت در مجلس شورای اسلامی موجب میشود تا نظارت مردم بر عملکرد نمایندگانشان بالاتر رود، نمایندگان پاسخگو باشند، فساد کاهش یابد و به تبع، کارایی مجلس شورای اسلامی افزایش یابد. همچنین نبود ابزاری جامع برای ارزیابی شفافیت همهجانبه مجلس شورای اسلامی موجب شده است که شناخت این مسئله تنها به مؤلفههایی جزئی محدود شود. هدف این پژوهش شناسایی معیارهای ارزیابی شفافیت مجلس شورای اسلامی است. در این پژوهش با بررسی تجربیات جهانی و گردآوری مؤلفههای شفافیت پارلمانی، چارچوب جامعی ساخته شد و در اختیار گروه کانونی با حضور دوازده نفر از خبرگان این حوزه قرار گرفت. برای تعمیق یافتهها و تکمیل چارچوب ارزیابی، با هفت نفر از دیگر خبرگان مصاحبه شد و پس از تحلیل مصاحبهها به روش تحلیل مضمون، چارچوب نهایی ارزیابی شفافیت مجلس شورای اسلامی با 12 بعد و 108 مؤلفه به دست آمد. شفافیت در عملکرد نمایندگان، شفافیت در اطلاعات تعارض منافع نمایندگان، شفافیت کمیسیونها، شفافیت فراکسیونها، شفافیت صحن علنی، شفافیت طرحها، شفافیت لابیگری، شفافیت امور اداری مجلس، شفافیت انتخابات مجلس، شفافیت نهادهای مرتبط با مجلس، مشارکت شهروندان و کیفیت اطلاعات مجلس، ابعاد اصلی چارچوب نهایی تشکیل شده جهت ارزیابی شفافیت مجلس شورای اسلامی است.
