پهنه بندی و ارزیابی خطر ناپایداری شیب در شهرستان مسجدسلیمان با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی و نسبت فراوانی

نویسندگان
doi
10.22055/aag.2020.32948.2102
چکیده

زمین‌لغزش مخاطرة زمین‌شناسی مخرب در مناطق مرتفع است که خسارات جبران‌ناپذیری را به بار می‌آورد. شهرستان مسجدسلیمان به دلیل شرایط زمین‌شناسی، ژئومورفولوژی و کاربری اراضی خود مستعد وقوع زمین‌لغزش است بطوریکه 70 زمین‌لغزش در آن شناسایی شده است. به همین جهت مطالعه عوامل موثر بر وقوع زمین‌لغزش‌ها و تهیه نقشه پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش به منظور کاهش آسیب‌ها در این منطقه اجتناب‌ناپذیر است. بدین منظور 9 عامل موثر شامل ارتفاع، شیب، جهت شیب، چینه‌شناسی، گسل‌ها و خطواره‌ها، کاربری اراضی، بارندگی، فاصله از جاده‌ها و آبراهه‌ها شناسایی و در نظر گرفته شد. نقشه‌های پهنه‌بندی با استفاده از روش‌های تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نسبت فراوانی (FR) در محیط GIS تهیه و به 5 کلاس با خطر خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد طبقه‌بندی شدند. بر این اساس، %45/69 (AHP) و %94/56 (FR) از منطقه مطالعاتی در محدوده با خطر زیاد و خیلی زیاد قرار می‌گیرد. هم‌چنین، برای صحت‌سنجی این نقشه‌ها از %21 از زمین‌لغزش رخ‌داده در این منطقه استفاده شد و دقت این نقشه-ها برای محدوده‌های با خطر زیاد و خیلی زیاد محاسبه گردید (%67/66=AHP و % 33/73=FR). اگر چه دقت هر دو نقشه مناسب بود، اما نقشه پهنه-بندی تهیه شده به روش FR دقیق‌تر است. بنابراین، استفاده از نقشه FR به منظور توسعه عمرانی آتی و حفاظت از منابع طبیعی در این منطقه توصیه می‌شود.