بررسی چالشها وکارکردهای معرفتشناسی دینی از دیدگاه پلانتینگا
نویسندگان
1 استاد دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران. ایران.
2 استاد دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران. ایران.
3 دانشجوی فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران. ایران.
doi
10.22034/qabasat.2025.725049چکیده
تعریفها و دیدگاههای گوناگونی درباره علم دینی، نشاندهنده تنوع فکری دراینباره است. نظریه علم دینی، معرفتشناسی اصلاحشده یا معرفتشناسی باور دینی آلوین پلانتینگا بهعنوان یکی از نظریههای برجسته در این حوزه در محافل علمی غرب و شرق توجه ویژهای را به خود جلب کرده است. نهادینهشدن این نظریه میتواند به ایجاد تحولی سترگ در سطح جهانی بینجامد. پژوهش پیشرو، به شیوه تحلیلی _ توصیفی و مطالعات اسنادی، به بررسی چالشها و کارکردهای نظریه معرفتشناسی باور دینی (اصلاح شده) آلوین پلانتینگا پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد چالشهایی مانند تقابل علم دینی با علم الحادی، نهادینهشدن طبیعت بهجای خلقت، چالش مبناگرایی کلاسیک، چالش قرینهگرایی، چالش داستان تکاملی حیات، چالش تجربهگرایی، در حاشیهبودن دین و استقرار علم بر مبانی تفکر الحادی، ازجمله چالشها و موانع اصلی در راه تحقق علم دینی هستند. کارکردهای این نظریه هم دربردارنده رویکرد حداکثری به دین، منبعشدن علم در تولید دین، گستردگی باورهای پایه (بدیهی)، شکست تحدید علم، توسعه توجیه باورهای معرفتی، رونق دوباره مسیحیت و توسعه احکام عقل است. با رفع چالشهای یادشده و تحقق کارکردهای مزبور، زمینه برای حاکمیت دوباره دین در امور گوناگون اجتماعی فراهم میشود. این پژوهش، بر اهمیت این نظریه بهعنوان راهکاری برای روبهروشدن با چالشهای معاصر و بهرهبرداری از فرصتهای پیشرو تأکید میکند.