فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش رویکرد آینده‌پژوهی اسلامی و ظهور دیدگاه‌ها و نظریات متعدد در این زمینه، این دغدغه را ایجاد می‌کند که آینده‌پژوهی اسلامی چنانچه بخواهد به‌مثابه یک دانش اجتماعی روشمند، متکفل تصویرپردازی از آینده مبتنی بر فرهنگ اسلامی و بومی باشد، باید بر اساس ضوابط و معیارهای علم‌شناسی سامان یابد. این پژوهش مبتنی بر روش مطالعه اسنادی، مرور سیستماتیک و توصیف و تحلیل دیدگاه‌ها و آثار صاحب‌نظران حوزه آینده‌پژوهی اسلامی، بر اساس دو مبنای «علم‌شناسی منطقی» و «رئوس ثمانیه» و با الهام از چارچوب شناختی ـ هنجاری سورل، به تطبیق و نسبت‌سنجی دیدگاه‌ها و آثار مذکور با معیارهای معرفی‌شده در این دو سنت علم‌شناسی مسلمین پرداخته است. بر این اساس آینده‌پژوهی اسلامی چنانچه بخواهد به‌مثابه یک دانش معرفی شود باید دربردارنده هیئتی جامع و منسجم از بنیان‌های فلسفی، مبادی‌ تصدیقی و اصول موضوعه، تعریف و ماهیت، موضوع، مسائل اصلی، غرض، روش‌شناسی و روش باشد. یافته‌های حاصل از مرور آثار حوزه آینده‌پژوهی اسلامی نشان می دهد که علی‌رغم وجود دیدگاه‌های مختلف، هر یک از این آثار به‌نحوی بر برخی از معیارهای علم‌شناسی منطبق بوده و بنیان‌، موضوع، غایت، نظام دانایی، نظام گرایشی و روش‌شناسی واحدی بر این آثار حاکم است. وجود چنین ویژگی‌هایی در مطالعات آینده‌پژوهی اسلامی، تصویری نسبتاً ‌منسجم از یک حوزه دانشی را در مرحله پیشادانش نشان می‌دهد.