دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در شرایط تحریم؛ بروننگری در اقتصاد مقاومتی
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه سمنان
doi
چکیده
موضوع بخش مهمی از دیپلماسی اقتصادی کشور، هدفگذاری در مقاصد صادراتی و فراهمآوردن بسترهای دیپلماتیک لازم جهت کمک به صادرات محصولات داخلی است که نقش بسیار مهمی در رونق تولید و پیشرفت اقتصاد جامعه دارد. مقاله حاضر به این سؤال پاسخ میدهد که با درنظرگرفتن نقش صادرات در رونق اقتصادی و اهمیت دیپلماسی اقتصادی در توسعه صادرات خصوصاً در دوره تحریم، کدامیک از کشورهای جهان، بالاترین مزیت نسبی در صادرات محصولاتی ایرانی را بهخود اختصاص داده است؟ این موضوع ازآنجهت دارای اهمیت است که سیاستگذاران و متولیان امور اقتصادی کشور میباید با شناسایی و اولویتبندی کشورهای هدف در صادرات ایران، بسترهای لازم را برای هدایت و تشویق تولیدکنندگان و صادرکنندگان به آنسو فراهم آورند و نقش خود را در رونق تولید ایفا نمایند. این مقاله از شاخص RCA تعدیلشده و نیز از دادههای بانک جهانی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، برای سنجش اهمیت و شناسایی اولویت کشورهای هدف استفاده میکند. نتایج محاسبات برخلاف تصورات رایج دلالت بر آن دارد که دیپلماسی اقتصادی ایران نیاز به یک چرخش جدی در هدفگذاری خود از کشورهای توسعهیافته غربی و شرقی به کشورهای کمتر توسعهیافته و درحالتوسعه و خصوصاً همسایه ایران دارد؛ افغانستان با شاخص 161، عراق با شاخص 65، سوریه با شاخص 18، ترکمنستان با شاخص 17 و گرجستان با شاخص 14، پنج کشور اولویتدار درجهت صادرات ایران هستند و ارمنستان، تاجیکستان، آذربایجان، پاکستان و امارات بهترتیب پنج کشور بعدی را شامل میشود. ازطرفی منتهیشدن بیش از 67 درصد صادرات کشور به پنج مقصد و 41 درصد آن به دو کشور، تهدیدی است که با تنوعبخشی مقاصد صادراتی امکان ازبینرفتن دارد و میتواند امنیت صادراتی کشور را تاحدزیادی تأمین نماید. دیپلماسی اقتصادی، مهمترین عامل در رسیدن به این اهداف است.