کاربرد XGBoost برای پیشبینی درماندگی مالی شرکت های پذیرفته شده در فرابورس و بورس اوراق بهادار تهران
نویسندگان
1 استاد ممتاز حسابداری دانشگاه شیراز، ایران
2 دانشجوی دکتری حسابداری دانشگاه شیراز، ایران
doi
10.22034/iaar.2024.206034چکیده
هدف این مقاله، پیشبینی درماندگی مالی بالقوه شرکتهای پذیرفته شده در فرابورس و بورس اوراق بهادار است. بدین منظور، دامنه گستردهای از ویژگیها از جمله متغیرهای حسابداری تعهدی، حسابداری نقدی، بازار سهام، مکانیسمهای حاکمیت شرکتی و شاخصهای اقتصاد کلان برای پیشبینی درماندگی مالی شرکتهای نمونه شناسایی شدهاند. نمونه نهایی شامل 421 شرکت و در نتیجه، 3670 شرکت-سال مشاهده است. سپس، داده آماده شده با استفاده از نسبت 70 به 30 به مجموعه داده آموزشی و آزمایشی تفکیک شد. در این پژوهش، تکینکهای پیش پردازش داده یادگیری ماشین نظیر استانداردسازی نمره Z، وان-هات انکدینگ، اعتبارسنجی متقابل K لایه طبقهای، همراه با مهندسی ویژگی برای بهبود عملکرد طبقهبندی کننده بکار گرفته شدند. روش اعتبارسنجی متقابل K لایه طبقهای با (5=K) برای برآورد عملکرد پیشبینی مدل طی مرحله آموزش استفاده شد. طی مرحله آموزش، میزانسازی اَبرپارامتر مدل با استفاده از جستجوی شبکهای انجام شد. افزون بر این، تکنیک SMOTE همراه با معیار مختص مسائل نامتوازن یعنی نمره F1 برای غلبه بر مسأله نامتوازنی افراطی کلاسها استفاده شده است.بر اساس نتایج تجربی، مدل XGBoost به نمرهF1، ضریب همبستگی متیوز، فراخوانی و دقتی به ترتیب برابر با 90%، 90%، 100% و 82% بر روی مجموعه آموزشی دست یافت. سرانجام، مدل پیشنهادی بر روی مجموعه آزمایشی کنار گذاشته شده آزمون شد که به نمرهF1، ضریب همبستگی متیوز، فراخوانی و دقتی به ترتیب برابر با 52%، 52%، 73% و 41% بر روی مجموعه آزمایشی منجر شد. این اطلاعات، ابزار قدرتمندی برای پیش بینی درماندگی مالی شرکت ها فراهم می کنند.