کاربرد کانیشناسی و ژئوشیمی عناصر فرعی و کمیاب در تعیین فازهای حامل عناصر استراتژیک در معدن روی و سرب انگوران ـ جنوب غرب زنجان
نویسندگان
doi
10.22055/aag.2017.13937چکیده
معدن روی و سرب انگوران در جنوبغربی زنجان و در پهنهی ساختاری سنندج ـ سیرجان قرار دارد. این ذخیره معدنی از نظر چینهشناسی در مجموعه دگرگونی پروتروزوییک تکاب واقع شده است. شیستهای همارز سازند کهر در فرودیواره و دولومیتهای جانگوتاران (همارز سازند سلطانیه) در فرادیواره، کانیسازی روی و سرب انگوران را در میان گرفتهاند. کانیسازی به دو بخش کلی سولفیدی و کربناتی تقسیم میشود. اسفالریت، گالن و پیریت مهمترین کانیهای بخش سولفیدی هستند. بافت غالب در بخش سولفیدی، برشی، تودهای و دانهپراکنده است. اسمیتزونیت، همیمورفیت، سروزیت و میمتیت از مهمترین کانیهای بخش کربناتی هستند که بافتهای غالب در این بخش شامل برشی، گلکلمی و پرکننده فضاهای خالی است. اسمیتزونیت به عنوان فراوانترین کانی بخش کربناتی مطرح میباشد که دارای حداقل سه نوع مختلف با رنگهای متفاوت است. آنالیزهای ژئوشیمیایی انجام یافته بر روی نمونههای برداشت شده از بخشهای مختلف تودهی معدنی، نشان میدهند که مجموع عناصر کمیاب خاکی (ΣREE) در این نمونهها ناچیز میباشد. بیشترین مقدار این عناصر در شیستهای کانهدار تمرکز دارد و مجموع عناصر کمیاب خاکی سبک (ΣLREE) نسبت به مجموع عناصر کمیاب خاکی سنگین (ΣHREE) دارای غنیشدگی است. آنالیزهای شیمیایی انجام شده با استفاده از روشهای (ICP ـ MS+ICP ـ OES+INAA) بر روی کانیهای جدا شده از نمونههای معدنی معدن روی و سرب انگوران، نشانگر غنیشدگی کانی اسفالریت از عناصری نظیر نقره، گالیم، ژرمانیم، ایندیم، کادمیم، کبالت، نیکل، آرسنیک و سلنیم میباشد. درصورتیکه کانی اسمیتزونیت از عناصر کادمیم، نیکل، کبالت و آرسنیک غنی شده است. براساس مطالعات ژئوشیمیایی، اسمیتزونیت در کانسنگ کربناتی و اسفالریت در کانسنگ سولفیدی، به عنوان مهمترین میزبان برای عناصر فرعی محسوب میگردند و از نظر کاربردی برای استحصال این عناصر دارای اهمیت میباشند.