کاربرد برنامه‌ریزی بیان ژن و رگرسیون غیرخطی در تعیین هندسه شکافت و جریان بیشینه حاصل از شکست سدخاکی به‌کمک داده‌های آزمایشگاهی

نویسندگان
doi
10.22055/jise.2021.35162.1931
چکیده

شکست یک سد خاکی می‌تواند موجب بروز بحرآن‌های شدید در ناحیه‌ سیلاب‌زده پایین‌دست گردد. لذا تعیین دقیق ویژگی‌های شکافت و جریان در ارزیابی خطرهای حاصل از خرابی سد از اهمیت به‌سزایی برخوردار است. در این تحقیق از مدل‌های آزمایشگاهی با مصالح دآنه ‌ ای در اندازه و خصوصیت‌های مکانیکی مختلف برای مطالعه فرسایش و نقش آن در گسترش هندسی شکافت استفاده شده است. از رگرسیون چندمتغیره در توسعه رابطه جدید برای تعیین دبی اوج ( Q p ) بهره‌گیری شده که در آن پراسنجه‌های بدنه سد در کنار پراسنجه‌های هیدرولیکی به‌کار رفته‌اند. نتیجه‌ها نشان می‌دهد مشارکت این ویژگی‌ها توانسته کارآیی را در تعیین Q p حاصل از شکست سد خاکی ارتقا دهد. از آنجائی‌که نرخ تکامل عرض متوسط شکافت ( B ave ) و عمق آن (H b ) نقش اثرگذاری بر آب‌نمود خروجی دارد، علاوه بر ارائه رابطه‌های جدید برای این دو پراسنجه، با مشارکت منابع مختلف داده‌ای و استفاده از برنامه‌ریزی بیان ژن (GEP) در تعیین آن، محدوده تغییرات جدیدی برای نسبت‌های بی‌بعد H b بر ارتفاع سد ( H d ) و نیز B ave بر عرض بالایی ( B t ) و پایینی آن ( B b ) معرفی و خروجی آن به سدهای لغزشی نیز بسط داده شده است. بر مبنای شاخص‌های عملکردی و آماری در رابطه‌ها، مقدارهای ضریب R 2 برای Q p معادل با 91/0، برای B ave معادل با 99/0 و برای H b برابر با 97/0 به‌دست آمده است.