تحلیل نظام علم‌شناختی فلسفه و مطالعات پیشرفت

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه و کلام، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران. قم. ایران. h.ramazani.h@ut.ac.ir

doi
10.22034/qabasat.2025.2050979.2390
چکیده

«فلسفه پیشرفت»، ازجمله فلسفه‌های مضاف و ناظر به یک واقعیت انضمامی و اجتماعیِ است که به‌دنبال آن است تا چیستی، چرایی و چگونگی پیشرفت را با نگاهی فرانگر عقلانی بکاود. این مهم، با بهره‌گیری از روش تحلیل عقلی، مورد بررسی و واکاویِ مفهومی، نظری، ساختاری، ارزشی و هنجاری قرار می‌گیرد. پژوهش پیش‌رو، به‌دنبال آن است تا نظام علم‌شناختی یا مراتب مباحثی که برسازنده فلسفه پیشرفت هستند را تشریح و تبیین کند. این پژوهش، با تحلیل جایگاه علم‌شناختی فلسفه پیشرفت با دانش‌رشته‌های علوم انسانی و علوم اسلامی، می‌کوشد فرایند علمی پدیدآیی ادبیات پیشرفت را واکاوی و تشریح کند. این مقصود، بااستفاده از روش تحلیل مفهومی و نظری ساختار دانش بر پایه روابط بین مراتب دانش، از زیربنایی‌ترین مراتب فلسفی و نظری تا روبنایی‌ترین مراتب انضمامی و عینی انجام شده است. نوآوری پژوهش، آن است که پس از تحلیل مباحث موجود در فلسفه پیشرفت، مراتب دانش‌های ناظر به بنیادهای ارزشی، فلسفی و علمی پیشرفت را به‌‌صورت یک کل یکپارچه از نظام دانشِ تشریح و ترسیم کرده است.