فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشک­سالی یکی از مهم­ترین حوادث طبیعی تأثیر­گذار بر بخش کشاورزی و منابع آب می­باشد. پیش ­­ بینی آن نقش مهمی در برنامه­ریزی و مدیریت منابع آب دارد. در تحقیق حاضر، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از داده­های سه ایستگاه سینوپتیک ارومیه، تبریز و اردبیل واقع در شمال­غرب کشور طی دوره زمانی (2017-1978) به پیش ­­ بینی ﺧشک­سالی پرداخته شده است. برای این منظور، ابتدا ﺷﺎﺧﺺ بارندگی استاندارد ( SPI ) در مقیاس زمانی شش­ ماهه محاسبه گردید. سپس با استفاده از روش­های تلفیقی CEEMD-GPR و GPR-GARCH ، خشک­سالی سه ایستگاه مزبور پیش­بینی شد. برای بررسی کارایی روش­های تلفیقی، مدل­های متفاوتی با در نظر گرفتن شاخص SPI دوره­های قبل و عناصر اقلیمی به­عنوان پارامترهای وروردی تعریف شد و نرخ تأثیر هر یک از این پارامترها مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نتایج محاسبه شاخص خشک­سالی SPI مشخص شد که سطوح مختلف خشک­سالی طی سال ­ های 1985-1983، 1991-1988، 2001-1995، 2010-2005، 2013-2011 و 2017 در طول دوره آماری در سه منطقه رخ داده است. نتایج حاصل از تحلیل مدل­های تعریف شده براساس شاخص SPI دوره­های قبل و عناصر اقلیمی، دقت بالای روش­های­ تلفیقی به­کار­رفته در تحقیق حاضر را در تخمین شاخص خشک­سالی به خوبی نشان داد. به­طوری­که در تمامی ایستگاه­ها، درصد خطا با استفاده از روش­های تلفیقی CEEMD-GPR و GPR-GARCH نسبت به روش GPR تقریبا به میزان 25 تا 40 درصد کاهش یافت. ملاحظه گردید که در پیش­بینی خشک­سالی، عناصر اقلیمی شامل میانگین دما و رطوبت نسبی ماهانه و هم­چنین شاخص SPI ­ مربوط به ماه­های گذشته تأثیر­گذار می­باشند. نتایج تحلیل حساسیت نشان داد که SPI t-1 تاثیرگذارترین پارامتر در مدل­سازی است.