اثر ساختمان خاک بر خصوصیات هیدرولیکی نزدیک اشباع با استفاده از دستگاه نفوذسنج مکشی

نویسندگان
doi
10.22055/jise.2018.24415.1724
چکیده

ساختمان خاک به­عنوان یکی از شاخص­های اصلی کیفیت خاک نقش بسیار مهمی در خصوصیات هیدرولیکی دارد. این مطالعه با هدف اندازه­گیری خصوصیات هیدرولیکی در ساختمان­های مختلف خاک در استان لرستان صورت گرفت. مطالعه در شرایط آزمایشگاهی بر روی نه ستون­ دست­نخورده با سه نوع ساختمان­ مختلف دانه­ای، مکعبی و فشرده انجام شد. پارامترهای هیدرولیکی از نظیر شدت جریان پایدار ( Q )، هدایت هیدرولیکی اشباع( K s ) و غیراشباع (( h ) K )، طول ماکروسکوپی مویینگی ( λ c ) و تعداد منافذ فعال هدایت­کننده آب ( ) با استفاده از دستگاه نفوذسنج مکشی و در مکش­های مرز ورودی یک، چهار، ده و 14 سانتی­متر اندازه­گیری شدند. نتایج نشان داد که ساختمان خاک به­طور معنی­داری بر پارامترهای هیدرولیکی تأثیر داشت. خاک­های با ساختمان دانه­ای و خاک­های با ساختمان فشرده به­ترتیب دارای بیشترین و کمترین تعداد منافذ درشت و متوسط بودند. متوسط تعداد منافذ درشت و متوسط در خاک­های با ساختمان دانه­ای به­ترتیب 93 درصد و 89 درصد بیشتر از خاک­های با ساختمان فشرده بود. در همه ساختمان­ها شدت جریان پایدار، هدایت هیدرولیکی اشباع و غیراشباع با کاهش مکش (از 14 به یک سانتی­متر) افزایش یافتند. هدایت هیدرولیکی اشباع نسبت به هدایت هیدرولیکی غیراشباع در مکش­های دیگر، دارای تغییرپذیری بیشتری بود. میزان اختلاف هدایت هیدرولیکی اشباع بین خاک­های با ساختمان­دانه­ای و خاک­های با ساختمان فشرده به­طور متوسط 91 درصد محاسبه شد. خاک­های با ساختمان فشرده با بیشترین میزان طول ماکروسکوپی مویینگی کمترین پتانسیل وقوع جریان ترجیجی آب در خاک را داشتند. به­طور میانگین طول ماکروسکوپی مویینگی در خاک­های با ساختمان فشرده نسبت به خاک­های با ساختمان دانه­ای و مکعبی به­ترتیب 20 درصد و 14 درصد بیشتر بود.