ارزیابی روش های مختلف توسعه منحنی سنجه رسوب و مدلهای شبیهسازی کامپیوتری به منظور تخمین بار رسوبی حوضه آبریز مازندران
نویسندگان
doi
10.22055/jise.2017.13313چکیده
هدف از این مطالعه تجزیه و تحلیل بار رسوبی در آبراهههای حوضه آبریز مازندران با استفاده از روشهای مختلف تولید منحنیهای سنجه رسوب و روشهای شبیهسازی کامپیوتری با استفاده از دادههای شدت جریان و غلظت رسوب معلق میباشد. به همین منظور شش روش مختلف برای تولید منحنیهای سنجه رسوب (دادههای خام، دادههای کلاسهبندیشده، متوسط ماهانه، متوسط فصلی، متوسط سالانه و دادههای دورههای سیلابی- کمآبی) در 26 ایستگاه هیدرومتری دارای آمار بلندمدت (بیش از 29 سال) روی هشت رودخانه این حوضه مورد استفاده قرار گرفت. ارزیابی دقت این منحنیها با استفاده از چهار معیار آماری مختلف انجام گرفت. نتایج حاصل از این محاسبات نشان داد که منحنیهای تولیدشده با استفاده از دادههای خام کمترین دقت را در محاسبه بار رسوبی در ایستگاههای مختلف داشته، و در مقابل، منحنیهای تولیدشده با دادههای متوسط سالانه و دادههای کلاسهبندیشده بیشترین تطابق را با دادههای اندازهگیریشده دارا بودند. 22درصد مساحت حوضه آبریز مازندران دارای رسوبدهی ویژه زیر 100 و 35درصد نیز بین 200 تا 400 تن در کیلومتر مربع در سال بودند. متوسط خطای محاسبات بار رسوبی در حوضه آبریز مازندران 16/0- (بین 54/0- تا 32/0) بود. نتایج حاصل از شبیهسازی کامپیوتری حوضه با نرمافزار SWAT نیز نشان داد که در آبراهههایی که منشأ رواناب بیشتر ناشی از بارش باران باشد، دقت مدل در برآورد شدت جریان و بار رسوبی آبراهه مناسب خواهد بود و رژیم برفی- بارانی در آبراهه، تأثیر آب زیرزمینی و مخازن و سدها روی آبراهه سبب کاهش دقت مدل در تخمین شدت جریان و بار رسوبی آبراهه خواهد شد.