بررسی شاخص خشکسالی PCI و روند تغییرات آن در ایران طی نیم قرن اخیر

نویسندگان
doi
10.22055/jise.2016.12356
چکیده

بررسی پدیده بارندگی به عنوان یکی از مهمترین عوامل هواشناسی که به صورت مستقیم منابع آب را تحت تاثیر قرار می ­ دهد، از اهمیت ویژه ­ ای برخوردار است. بنابراین، در این تحقیق، توسط شاخص پراکندگی بارش ( PCI ) در مقیاس سالانه به بررسی تغییرات الگوی بارندگی در سطح ایران پرداخته شد. بدین منظور آمار بارندگی ماهانه 25 ایستگاه سینوپتیک کشور ایران در یک دوره 50 ساله (2010-1961) در دو بازه 25 ساله ارزیابی شد و سپس معنی ­ دار بودن شاخص مورد نظر در دو زیر بازه 25 ساله با استفاده از آزمون t مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پهنه بندی شاخص مورد نظر نشان داد که پراکندگی و پراکنش بارندگی در هر دو زیر بازه از الگوی یکسان پیروی می ­ کند. هم­چنین نتایج پهنه ­ بندی نشان از بالا بودن این شاخص در مرکز ایران و در استان­های کم بارشی مثل کرمان، هرمزگان، یزد، زاهدان، شهرکرد، بیرجند، بوشهر، اهواز و اصفهان می­باشد که این ایستگاه­ها بر اساس طبقه­بندی الیور (1980)، دارای بی نظمی زیاد و پراکنده در ریزش بارش هستند. هم­چنین نتایج نشان داد که اکثر نواحی شمال غرب ایران دارای الگوی نامنظم بارندگی است. دو ایستگاه رشت و گرگان دارای تمرکز متوسط بارندگی و دو ایستگاه زنجان و تبریز دارای تمرکز تقریبأ متوسط بارندگی هستند. در هیچ یک از ایستگاه­های مورد مطالعه در کشور ایران، تمرکز یکنواخت (PCI<10) یافت نشد. در نهایت روند تغییرات شاخص مذکور در دو مقیاس ایستگاهی و منطقه­ای مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان دهنده روند افزایشی غیرمعنی ­ دار در سطح اطمینان 5 درصد در دو خوشه دو و پنج  و در سایر خوشه­ها روند کاهشی غیرمعنی ­ دار بود.