نقش ابزارهای نرم در ایجاد پیامدهای سخت در حکمرانی: پیوندی بین خط‌مشی‌گذاری و حقوق (مورد مطالعه: شاخص قاچاق انسان)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل، دپارتمان حقوق، دانشگاه مفید، قم، ایران.

2 دکتری مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.

doi
10.22034/jipas.2021.314720.1286
چکیده

همگرایی سه جریان در عرصه بین‌المللی، بستر جدیدی را برای ایجاد فشار و تأثیر بر حکمرانی ملی کشورها ایجاد کرده است. رویکرد دولت‌محور به حکمرانی سوق یافته؛ شاخص‌های بین‌المللی، زمینه دولت‌ از راه دور را محقق ساخته و نظام‌های حقوقی نیز توجهی بیشتری را به حقوق نرم به جای حقوق سخت معطوف داشته‌اند. در این پژوهش، مؤلفه‌ها و ظرفیت‌های مشترک این سه جریان احصا شده و نشان داده می‌شود چگونه این پیوند باعث شکل‌گیری یک هم‌افزایی قوی در راستای فشار بر دولت‌ها شده است. این پژوهش با استفاده از روش‌شناسی مطالعه موردی، با بررسی «شاخص قاچاق انسان» نشان می‌دهد ابزارهای نرم بین‌المللی، در بستر حکمرانی جهانی، می‌توانند پیامدهای سخت، تنبیه، تحریم و شرمگین‌سازی دولت‌های ملی را به دنبال باشند؛ موضوعی که پیش از آن در عرصه بین‌المللی به اشکال دیگری اعمال می‌شد. یافته‌های پژوهش فرایند و شیوه‌های این حکمرانی نوین را واکاوی کرده و رهنمودهایی را برای نظام خط‌مشی‌گذاری کشور در مواجهه با این موضوع بیان می‌کند. برنامه‌های بین‌المللی در قالب حقوق نرم در صورت بهره‌گیری از ابزار شاخص‌ها، ماهیتی شبه‌الزامی پیدا می‌کنند. این امر باعث اعتباربخشی مضاعف به این شاخص‌ها شده و در نتیجه احتمال پیروی و مطاوعت سایر کشورها را تقویت خواهد کرد.