بررسی رژیم راستیآزمایی معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای (CTBT) و پیامدهای فنی و امنیتی احتمالی تصویب آن برای جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه گیلان
2 دانشیار پژوهشکده بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله
3 استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه گیلان
4 دانشیار دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه
5 نویسنده مسئول: دانشجوی دوره دکترای روابط بینالملل دانشگاه گیلان
doi
چکیده
معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای در شرایطی پابه عرصه بینالمللی گذاشت که با وجود معاهده عدم اشاعه، سلاحهای هستهای درحال اشاعه و گسترش بودند. ازاینرو، این معاهده بهمنظور جلوگیری از اشاعه سلاحهای هستهای و منع آزمایشهای هستهای، بهعنوان گامی اساسی و لازم برای ورود به باشگاه کشورهای هستهای، با حمایت قدرتهای اتمی منعقد شد. براساس مفاد معاهده، نظارت بر حسن اجرای تعهدات کشورها ازطریق جمعآوری، پردازش و انتشار اطلاعات حاصل از یک «سامانه نظارت بینالمللی» متشکل از ایستگاههای لرزهای، رادیونوکلاید، فروصوت و هیدروآکوستیک صورت خواهد پذیرفت، که اثرات وقوع یک انفجار هستهای احتمالی در هر نقطه از کره زمین اعم از زمین، هوا و دریا را بهصورت لحظهای و برخط (آنلاین) ثبت و جهت پردازش به «مرکز دادههای بینالمللی» مستقر در وین (اتریش)، ارسال مینماید. دراینمیان، واکاوی رژیم راستیآزمایی معاهده و بررسی تهدیدات و چالشهای فنی، سیاسی و امنیتی احتمالی آن برای جمهوری اسلامی درصورت تصویب، موضوع این مقاله است. استدلال نگارندگان در این مقاله آن است که راستیآزمایی معاهده دارای چالشها و ضعفهای ساختاری و فنیای است که این چالشها میتواند بهلحاظ نظامی و امنیتی تهدیدزا و بهلحاظ حاکمیتی و سیاسی محدودکننده باشد. همچنین از بعد فنی نیز امتیازات و پشتوانه فنی کشورهای دارای تجربه آزمایش هستهای میتواند زمینه فریب سامانه راستیآزمایی و نیز مخفیکاری و یا دسترسی به اطلاعات نظامی متعارف محرمانه کشورهای هدف را فراهم آورد.
