تحلیل رمان 'شب‌های بی‌ستاره' اثر مرضیه نفری با رویکرد الگوی سه‌مرحله‌ای شووالتر

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه شاهد

2 دانشگاه شاهد ، دانشکده علوم انسانی ، گروه زبان و ادبیات فارسی ، تهران ، ایران

3 دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار ، دانشکده مدیریت و علوم انسانی

doi
10.22080/rjls.2025.28364.1521
چکیده

الاین شووالتر منتقد و نظریه‌پرداز فمنیست آمریکایی است که به‌خاطر نظریه‌هایش در زمینه‌ی ادبیات و تحلیل فرهنگی شناخته شده است. او به ویژه بر روی تحول خودآگاهی در آثار نویسندگان زن تمرکز دارد و الگوی سه‌مرحله‌ای را برای تحلیل آثار زنان ارائه داده که شامل سه مرحله‌ی اصلی است و هریک به تحول فکری و هنری نویسندگان زن اشاره دارد. نوشتار زنانه از دید شووالتر شامل سه شاخه‌ی اصلی، سه برهه‌ی اساسی، یک الگوی سه مرحله‌ای و چهار مدل بنیادی است. الگوی سه‌مرحله‌ای او در تحلیل ادبیات زنان، به‌ویژه در زمینه‌ی تحول خودآگاهی و هویت زنان، نتایج قابل توجهی را به همراه دارد. این پژوهش نمودهای الگوی سه مرحله‌ای نظریه‌ی الاین شووالتر را در رمان ادبیات پایداری «شب‌های بی‌ستاره» از مرضیه نفری و به روش اسنادی و کیفی با به‌کارگیری ویژگی‌‌های این الگو مورد تحلیل و تبیین قرار داده است؛ دستاورد این پژوهش نشان می‌دهد که تمام جنبه‌های الگوی سه‌ مرحله‌ای(فمینین، فمینیست و فیمیل) در شخصیت‌های این رمان نمود آشکاری دارد، هرچند که الگوی غالب در بیش‌تر شخصیت‌های آن فمینین است؛ اما برخی از شخصیت‌ها از جمله شخصت اصلی و دو شخصیت دیگر رمان کوشیده‌‌اند با گذر از الگوی فمینین به سوی الگوی فیمیل حرکت کنند تا الگویی برای دیگر شخصیت‌های رمان باشند.