ساخت و روایی سنجی مقیاس جایگاه طلبی اجتماعی و ارتباط آن با تشخص طلبی اجتماعی
نویسندگان
1 استادیار ، گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22034/spr.2026.533926.2158چکیده
مقدمه: جایگاهطلبی بهعنوان یک انگیزه، راهانداز بسیاری از رفتارهای انسان است. هدف پژوهش حاضر ساخت و رواییسنجی یک مقیاس برای سنجش جایگاهطلبی اجتماعی و تعیین ارتباط آن با تشخصطلبی اجتماعی بود. روش: این پژوهش به شیوه آمیخته و در سه مرحله انجام شد. در مرحله اول جامعه مورد مطالعه شامل تمام مقالات چاپ شده در حوزه جایگاهطلبی اجتماعی بود که در خلال سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ چاپ شده بودند. نمونه مورد مطالعه شامل 95 مقاله بود که به شیوه نظاممند مرور شدند و ۱۳۰ گویه از آنها استخراج شد. پس از رواییسنجی توسط خبرگان و محاسبه نسبت و شاخص روایی محتوا، ۷۲ گویه باقی ماند. در مرحله دوم، گویههای تأییدشده در قالب یک مقیاس الکترونیک (گوگلفرم) تدوین و برای ۱۵۱ نفر از ایرانیان کاربر فضای مجازی (۱۶ تا ۷۰ سال) اجرا شد. دادهها با تحلیل عامل اکتشافی تحلیل و به ۲۹ گویه کاهش یافت. در مرحله سوم، گویههای باقیمانده مجدداً منتشر و ۴۴۵۷ پاسخ معتبر دریافت شد که با تحلیل عامل تأییدی بررسی گردید. یافتهها: مقیاس نهایی شامل ۲۲ گویه در قالب ۳ عامل بود که ۵۹ درصد از واریانس سازه جایگاهطلبی اجتماعی را تبیین میکند. نتیجهگیری: مقیاس جایگاهطلبی اجتماعی ابزاری معتبر برای سنجش انگیزه بهدستآوردن جایگاه اجتماعی است. سنجش رابطه آن با تشخصطلبی اجتماعی نشاندهنده روایی ملاکی مقیاس بود.
